Raamsdonk – Natuurfederatie Geertruidenberg zet zich in alle drie de kernen van de gemeente al vele jaren in voor het behoud van zwaluwen. Zo zijn er in onze gemeente een zwaluwmuur voor de oeverzwaluw bij Sibalco en tal van kunstnesten en twee zwaluwtillen geplaatst voor de huiszwaluw, waarvan er enkele succesvol zijn bezet; ook is er een groeiend aantal door de vogels gemaakte nesten te zien. Afgelopen jaar waren er in Raamsdonk drie grote kolonies en wat kleinere bij enkele woningen te zien. In totaal zijn er vorig jaar 99 bezette nestplekken gevonden. Slechter gaat het met de boerenzwaluw, die nog maar op enkele plekken in Raamsdonk een nest bezet houdt. De afname van laag over de weilanden jagende zwaluwen maakt duidelijk dat het er minder zijn. Dat viel ook de Agrarische Natuurvereniging ‘Slagenland’ (ANV) op. De jarenlange inzet van de Natuurfederatie werd bij het ANV-bestuur zo positief beoordeeld, dat Peter Verwaters namens de federatie, uit handen van ANV-voorzitter Ria Boons uit Raamsdonk, een cheque ter waarde van 475 euro in ontvangst mocht nemen. “In Raamsdonk kunnen wij samenwerken, want daar zijn zwaluwkolonies en komen onze werkgebieden samen. Wij vinden het dan ook belangrijk dat het werk van de Natuurfederatie Geertruidenberg voor het behoud van de huis- en boerenzwaluw in dit gebied een vervolg krijgt”, aldus de ANV-voorzitter over de schenking.

Door Jan Hoek

Peter Verwaters is zichtbaar verheugd met de waardevolle cheque. Hij zegt daarover: “De afname van met name de boerenzwaluw baart ons zorgen. Al vele eeuwen was de zwaluw bekend als geluksbrenger, zo ook de boerenzwaluw; de nesten werden dan ook, vanwege de vermeende voorspoed en geluk, met rust gelaten. De zwaluw heeft om uiteenlopende redenen zware tijden achter de rug, waarvan het aantal sinds de jaren 70 zelfs is gehalveerd. Zwaluwen kunnen theoretisch ruim tien jaar oud worden, maar worden tegenwoordig, door vele ontberingen, gemiddeld twee tot drie jaar oud. Daardoor zijn ze vaak onvoldoende sterk voor de ruim 6000 kilometer lange tocht van en naar hun overwinteringsplek in West- en Centraal Afrika. In ons land aangekomen, bouwen ze bij voorkeur hun nestje in en rondom een boerderij. Door de constructie van de moderne schuren is het voor de boerenzwaluwen enerzijds moeilijk binnen te komen, anderzijds is de wind die in de schuren komt prima voor de koeien, maar zeer nadelig voor de vogels. Door het plaatsen van kunstnesten kunnen we het tij wellicht keren, iets waarbij de ontvangen cheque zeer welkom is.” Om het project succesvol te maken, zijn er echter plaatsen nodig waar de kunstnesten geplaatst kunnen worden. Daarbij is de hoop gericht op de medewerking van de in het gebied wonende boeren. Om die te kunnen overtuigen haalt Pieter Verwaters een oude Friese wijsheid van stal: “‘Dêr’t sweltsjes nêstje, stjiet gjin keal’, ofwel ‘Waar zwaluwen nestelen, daar sterft geen kalf.’ Dat moet veel boeren toch aanspreken?”, is de verwachting van Verwaters. Aanmelding of nadere informatie nodig? Neem dan contact op via info@natuurfederatie.nl of bij het bestuur van de Agrarische Natuur Vereniging. Zwaluwen broeden het liefst in kolonieverband, één of twee legsels per jaar met elk 2-6 eieren, die gelegd worden van half mei tot begin augustus. Het nest bouwen duurt een week, met ruim duizend balletjes van klei, speeksel, haren en stro. Om de huis- en boerenzwaluw te behouden is het soms nodig de natuur een handje te helpen. Daardoor is de hulp van natuurliefhebbers die zich hebben verenigd in bijvoorbeeld de Natuurfederatie Geertruidenberg en de Agrarische Natuurvereniging ‘Slagenland’ onontbeerlijk.

Slagenlandschap

Het Slagenlandschap is een ‘groene parel’ in de Westelijke Langstraat, die loopt vanaf Raamsdonk tot Waalwijk. Het bijzondere gebied ligt op de overgang van zand naar klei, die vanwege het kwelwater ook wel de ‘Naad van Brabant’ wordt genoemd. Kenmerkend aan het Slagenlandschap zijn de lange, smalle percelen, omzoomd met elzenheggen. Delen van de Langstraat zijn onttrokken aan de landbouw of in beheer van Staatsbosbeheer als natuurgebied. Door de bijzondere kwaliteit en samenstelling van het kwelwater, dat hier op ‘de Naad’ uit de grond treedt, en de verschillende bodemtypen die hier bij elkaar komen, is in het unieke gebied een zeer bijzondere plantengroei aanwezig en is er ook een rijk vogel- en dierenleven ontstaan. Begin 2015 hebben zes agrarische natuurverenigingen een collectief opgericht, dat sinds november 2023 de naam coöperatieve vereniging ‘BoerenNatuur West-Brabant’ draagt. Dit collectief maakt bij haar werk zoveel mogelijk gebruik van de Agrarische Natuurverenigingen in dit deel van Brabant, waaronder de in 2004, ter bevordering van het agrarische natuurbeheer, opgerichte Agrarische Natuur Vereniging ‘Slagenland’. Vanaf het begin maken boeren en burgers deel uit van het bestuur. Jaarlijks houdt de ANV met name in de slagen van Staatsbosbeheer een snoei-dag. In de polder Binnenbijster ligt het Voedselbos Waspik, een bijzonder gemeenschapsinitiatief, ondergebracht bij ANV Slagenland, waar rondom dat bos af en toe de knotwilgen worden gesnoeid. In de komende jaren zal de natuurvereniging initiatieven ondersteunen om die polder verder te ontwikkelen en meedenken over de inrichting van het natuurgebied. Sinds vijf jaar is Ria Boons de voorzitter van deze vereniging; zij is samen met haar echtgenoot Pieter eigenaar van een biologische melkveehouderij in Raamsdonk. “Van ‘BoerenNatuur’ ontvingen wij een cheque ter waarde van duizend euro, te besteden aan de biodiversiteit van het boerenland. Voor ruim de helft van dat bedrag hebben we door de leden van de Waspikse Hobbyclub ‘Samen Sterk’ 75 vogelhuisjes laten bouwen, die we hebben verspreid onder onze leden. Natuurfederatie Geertruidenberg schenken we het resterende bedrag voor het behoud van de huis- en boerenzwaluw. Om dat geld op een verantwoorde manier te kunnen besteden is de hulp van boeren in het gebied echt noodzakelijk”, stelt Ria Boons tot besluit.