In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks 'Vinyl Verhalen' neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studiomeesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: In search of... van N.E.R.D.

Door: Dennis Mikhout

In het voorjaar van 2002 verscheen er een album dat je niet kon negeren, ook al probeerde je het zo hard als je kon. In Search Of..., het debuut van N.E.R.D (een zijproject van het producer duo The Neptunes klonk alsof iemand hiphop had laten botsen met Prince, Rage Against the Machine en Stevie Wonder, en toen de brokstukken aan elkaar had gelast. Chaotisch? Zo klinkt het zeker. Visionair? Met terugwerkende kracht absoluut.

Voor wie in die tijd MTV of TMF op had staan, klonken tracks als ‘Lapdance’, ‘Rock Star’ of ‘Provider’ als een frisse klap in het gezicht. Hiphop, maar dan met echte drums. Funky, maar toch ook ruw. En met teksten die zowel maatschappelijk als persoonlijk waren, zonder in clichés te vervallen. In een tijdperk van strak gelikte raps en voorspelbare poprefreinen was dit het album dat je wakker schudde.

Achter N.E.R.D gingen drie jonge Amerikanen uit Virginia schuil: Pharrell Williams, Chad Hugo en Shay Haley. Die eerste twee namen waren al wereldwijd bekend als ‘The Neptunes’. Het muzikale brein achter megahits van Justin Timberlake, Nelly, Madonna, Kelis, Jay-Z en zelfs Britney Spears. Maar waar The Neptunes commercieel vuurwerk maakten voor anderen, gebruikten ze N.E.R.D (No-one Ever Really Dies) als een creatieve uitlaatklep. Dit was hun eigen stem, een losser, meer experimenteel, en vooral minder gepolijst geluid.

Oorspronkelijk kwam ‘In Search Of’... in 2001 uit als een digitaal geproduceerde plaat, volledig in Neptunes-stijl: strak, elektronisch, minimalistisch. Maar de band voelde dat iets ontbrak:het klonk te clean, te kunstmatig.

Dus besloten ze het hele album opnieuw op te nemen met een liveband: ‘Spymob’, een groep uit Minneapolis met een voorliefde voor soul en rock. Het resultaat – de heruitgave van 2002 – is wat de meeste mensen kennen: organisch, ruw, met echte drums, gitaar en bas. Die beslissing maakte in ‘Search Of...’ uniek. Geen studioproject, maar een band. Geen Neptunes-productie 2.0, maar N.E.R.D met een eigen vet klinkende smoel.

Twee sleuteltracks:

'Lapdance': De opener en het onbetwiste statement van het album. Met een gitaarriff die zo uit een nummer van Rage Against the Machine lijkt te komen, een snoeiharde drumbeat en Pharrell die politiek en hypocrisie aanvalt als een spoken word-artiest op speed. 'Politicians is soundin' like strippers to me / They keep sayin' but I don't wanna hear it.' De videoclip, de energie, de attitude: dit was een ander soort hiphop. Hard, boos, funky. Het werd een cultfavoriet en een festival anthem.

'Provider': Het emotionele hart van de plaat. Pharrell zingt hier (breekbaar, niet perfect, maar eerlijk) over armoede, verantwoordelijkheid en het gevoel vast te zitten in een systeem. 'Someday, someday, this will all be over.' De gitaarsound is warm, de drums sober, en de tekst menselijk. Hier liet N.E.R.D zien dat ze niet alleen cool konden zijn, maar ook zeer kwetsbaar.

Wat In Search Of... zo bijzonder maakt, is hoe het weigert zich te voegen naar de regels van de muziekindustrie. Het is geen hiphopalbum, geen rockplaat, geen R&B-schijf, en toch is het al die dingen tegelijk. Het is grillig, soms incoherent, maar altijd origineel. En belangrijker: het voelt alsof het met hart en ziel gemaakt is.

Voor jonge luisteraars in 2002 was het een openbaring. Dit album zei: je hoeft niet te kiezen. Je mag Prince én Nirvana goed vinden. Voor veel luisteraars was dit de eerste kennismaking met genrefluïde muziek. En voor artiesten die later groot werden (denk aan Childish Gambino, Tyler the Creator of Anderson, Paak) was dit een blauwdruk van hoe het ook kon.

In Search Of... verkocht redelijk, maar zijn echte invloed kwam pas later. Het was geen hitmachine, maar een cultklassieker. Een plaat die je jaren later opnieuw opzet en denkt: dit was z’n tijd ver vooruit. Het legde de basis voor N.E.R.D’s eigenzinnige vervolgalbums, en voor Pharrell’s status als muzikale visionair.