In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks ’Vinyl Verhalen’ neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studio-meesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: ’Live at the Harlem Square Club’ van Sam Cooke.

Door: Dennis Mikhout

Op een zeer broeierige januari avond in de Harlem Square Club van Miami klonk Sam Cooke als nooit tevoren. De live opnames die deze nacht zijn gemaakt, maken nog steeds, ondanks dat ze pas jaren na de opnames werden uitgebracht, een onuitwisbare indruk op iedereen die ze voor de eerste keer hoort.

Daarnaast is dit live-album doordrenkt van culturele en historische betekenis. Het werpt licht op Cooke’s positie als zwarte artiest in het onrustige Amerika van de jaren vijftig en zestig. Cooke was in zijn tijd niet alleen een muzikale vernieuwer en bekende soulzanger; hij was ook een belangrijke figuur in de strijd voor gelijke burgerrechten voor Afro-Amerikanen. Als zwarte artiest in een tijd waarin Amerika nog steeds te maken had met vergaande rassensegregatie en onrust, balanceerde Cooke op een zeer dun koord. Aan de ene kant werd hij door zijn landelijke televisieoptredens breed omarmd door een voornamelijk blank publiek. Aan de andere kant voelde hij een diepe verbondenheid met zijn Afro-Amerikaanse wortels en de strijd voor gelijkheid.

De Harlem Square Club was een kleine, intieme hotspot voor R&B en Soul optredens en alom bekend in het nachtleven van Miami. De beslissing om op deze plek een live-album op te nemen werd voornamelijk ingegeven door Cooke’s wens om een andere kant van zijn muzikaliteit te laten zien. Ver weg van de gepolijste pophits die hem mainstream succes hadden opgeleverd. Deze liveopnames legden de rauwe energie en interactie met zijn publiek vast, twee elementen die essentieel waren voor Cooke’s liveoptredens maar zelden werden gehoord op zijn studio opnames. Dit album wordt vaak geprezen als een van de beste live albums aller tijden, vooral vanwege de rauwe intensiteit en passie die je hoort op de opnames. Je hoort Sam Cooke op een authentieke en bijna ongetemde manier. Hier klinkt hij zoals hij op de gepolijste productie van zijn studioalbums nooit mocht klinken. Hiervan zijn twee tracks uitstekende voorbeelden:

Chain Gang: Dit nummer, als single versie al een enorme hit, transformeert op dit livealbum tot een heftige en meeslepende oproep aan zijn publiek. Met zijn stem weet hij de pijn en de ellende van de ‘çhain gang gevangenen’ die hij bezingt volledig tot leven te wekken. Voel maar eens geen medelijden met deze mannen als je dit hoort. Deze live versie is een zeer goed voorbeeld van hoe Cooke zijn muziek gebruikte als een middel om sociale kwesties aan te kaarten, iets wat hij heel zijn carrière deed.

Bring It On Home to Me: een van de andere hoogtepunten op dit album. Waar dit nummer in de gewone studioversie vrij vlak klinkt, bereikt het in deze live setting juist wel een behoorlijke emotionele diepgang. Cooke’s interactie met het publiek, het aanmoedigen van de ‘call-and-response’ zang, en de pure emotie die in zijn stem doorklinkt, maken deze uitvoering tot een onvergetelijke opname. Het is een prachtig voorbeeld van Cooke’s vermogen om een persoonlijke connectie met zijn publiek te creëren, waardoor je zelfs als luisteraar thuis deel wordt van het optreden.

Na de opnames besloot de directie van RCA Records, Cooke’s platenlabel, de release van het album voorlopig uit te stellen. De platenmaatschappij was namelijk bang dat het rauwe geluid van de opnames totaal niet aan zou slaan bij de overwegend blanke fanbase die Cooke in die jaren had opgebouwd. Men zag niet in hoe het energieke en ongepolijst van deze opnames zou passen binnen zijn eerdere werk dat natuurlijk vooral bestond uit commercieel radiovriendelijke nummers. Deze plaat was daarbij echt de vreemde een in de bijt. Hierdoor bleef het album tot maar liefst 1985 op de plank liggen! Deze vertraagde release creëerde uiteraard een waas van mysterie rond het album. Eenmaal beschikbaar voor een groot publiek kreeg het direct erkenning als een belangrijk werk in Cooke’s muzikale nalatenschap en als misschien wel een van de beste liveopnames ooit gemaakt van een soulartiest.

Na de opname van dit live album, zou Cooke slechts een jaar later, onder tragische en bizarre omstandigheden overlijden. Zijn dood op 33-jarige leeftijd was een schok voor de muziekwereld en de burgerrechtenbeweging, waaraan hij zowel publiekelijk als achter de schermen veel bijdroeg. Cooke’s erfenis leeft voort, niet alleen door zijn muziek, maar ook door zijn bijdragen aan deze strijd voor sociale rechtvaardigheid. ’Live at the Harlem Square Club, 1963’ staat als een blijvend monument voor zijn ongeëvenaarde talent en zijn onuitwisbare impact op de soulmuziek.

Uiteraard zijn alle albums in deze serie volledig te beluisteren op streamingdiensten zoals bijvoorbeeld Spotify. Je hoeft ze echt niet persé op vinyl beluisteren. Geniet je van deze rubriek en heb je een suggestie voor een te bespreken album? Mail dan naar: dennis.delangstraat@gmail.com.