In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks 'Vinyl Verhalen' neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studiomeesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: 'Are You Experienced' van The Jimi Hendrix Experience.
Door: Dennis Mikhout
Soms verschijnt er een debuutalbum dat een artiest introduceert. Soms verschijnt er een debuutalbum dat een tijdperk verandert. Toen The Jimi Hendrix Experience in mei 1967 ‘Are You Experienced’ uitbracht, gebeurde natuurlijk dat laatste.
De jaren zestig waren al volop in beweging. Rockmuziek werd ambitieuzer, studio's werden experimentele speeltuinen en gitaristen probeerden voortdurend nieuwe grenzen te verkennen. Maar zelfs in dat klimaat klonk Jimi Hendrix alsof hij van een andere planeet kwam. Zijn debuut maakte van hem niet alleen een ster, maar veranderde voorgoed de manier waarop gitaristen hun instrument bespeelden.
Meer dan een verzameling sterke songs is ‘Are You Experienced’ een explosie van ideeën. Blues, rock, psychedelica en rhythm-and-blues botsen voortdurend tegen elkaar aan. Toch klinkt het album opmerkelijk samenhangend. Alles draait om Hendrix zelf: zijn gitaarspel, zijn stem en zijn vermogen om muziek te laten klinken alsof ze spontaan wordt bedacht én uitgevoerd.
Voordat Hendrix zijn eigen band vormde, had hij jarenlang gewerkt als begeleidingsmuzikant. Hij speelde onder meer met artiesten als Little Richard, The Isley Brothers en King Curtis. In die rol ontwikkelde hij een uitzonderlijke techniek, maar bleef hij zelf wel grotendeels buiten beeld.
Dat veranderde toen voormalig Animals-bassist Chas Chandler hem ontdekte in een club in New York. Chandler zag onmiddellijk het potentieel en haalde Hendrix naar Londen. Daar vormde hij samen met bassist Noel Redding en drummer Mitch Mitchell de Jimi Hendrix Experience.
Binnen enkele maanden groeide de band uit tot een sensatie. Muzikanten als Eric Clapton, Pete Townshend en Jeff Beck stonden verbaasd te kijken naar wat Hendrix op het podium deed.
Het opnameproces: de studio als instrument
De opnames vonden grotendeels plaats in de Olympic Studios, waar Hendrix en Chandler experimenteerden met technieken die destijds ongebruikelijk waren.
Feedback, tape-effecten, omgekeerde opnames, overdubs en extreme stereomixen werden niet gebruikt als gimmick, maar als onderdeel van de composities. Hendrix zag de studio niet als een plek om muziek vast te leggen, maar als een verlengstuk van zijn creativiteit.
Opvallend is dat veel van die experimenten nog steeds fris klinken. Waar sommige psychedelische platen uit dezelfde periode gedateerd aanvoelen, blijft ‘Are You Experienced’ anno nu nog redelijk overeind staan.
Hoewel Hendrix vaak wordt herinnerd als gitaarvirtuoos, schuilt de kracht van dit album ook in de songs zelf. Achter alle technische innovatie zitten sterke melodieën, pakkende riffs en slimme structuren.
De ritmesectie speelt daarbij een belangrijke rol. Noel Redding en Mitch Mitchell functioneren niet als begeleiders, maar als actieve deelnemers. Vooral Mitchells jazzachtige drumstijl geeft de muziek voortdurend beweging.
Twee sleuteltracks
‘Purple Haze’: Misschien wel het bekendste Hendrix-nummer ooit. De beroemde openingsriff klinkt ruim een halve eeuw later nog steeds futuristisch. De tekst werd vaak geïnterpreteerd als een verwijzing naar drugs, maar Hendrix sprak zelf eerder over een droomachtige toestand. Wat de betekenis ook is, de combinatie van vervormde gitaar, stuwende ritmes en een onvergetelijk refrein maakt het tot een van de belangrijkste rocksingles van de jaren zestig.
‘The Wind Cries Mary’: Een totaal andere kant van Hendrix. Waar veel nummers op het album draaien op energie en experiment, is dit een ingetogen en melodieuze ballad. Zijn gitaarspel klinkt hier bijna fluisterend, met subtiele lijnen die tussen de zang door bewegen. Het laat horen hoeveel gevoel en controle achter zijn techniek schuilging.
Bij verschijnen werd ‘Are You Experienced’ enthousiast ontvangen in Groot-Brittannië en later ook in de Verenigde Staten. Het album bereikte hoge posities in de hitlijsten, maar het echte verhaal achter het album was veel groter dan dat.
Vrijwel iedere gitarist die daarna opkwam, moest zich verhouden tot Hendrix. Zijn gebruik van effecten, versterkers en speeltechnieken veranderde de mogelijkheden van elektrische gitaar voorgoed. Rock, blues, hardrock, funk en zelfs metal dragen nog altijd sporen van wat hij hier introduceerde.
‘Are You Experienced’ is een van die zeldzame debuutalbums waarop talent, timing en verbeeldingskracht perfect samenkomen. Het laat een muzikant horen die niet alleen uitzonderlijk goed kon spelen, maar ook een compleet nieuwe taal voor zijn instrument ontwikkelde.