In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks 'Vinyl Verhalen' neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studiomeesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: 'Bat Out of Hell' van Meat Loaf.

Door: Dennis Mikhout

Toen Bat Out of Hell in 1977 verscheen, had niemand kunnen voorspellen dat het zou uitgroeien tot een van de bestverkochte rockalbums aller tijden. Het was te theatraal voor rock, te bombastisch voor pop en heeft ook nog eens een typisch Broadway sausje. Het album paste nergens echt tussen. Maar precies in die buitencategorie vonden Meat Loaf en songwriter Jim Steinman een miljoenenpubliek. Dankzij de combinatie van Meat Loafs krachtige stem en Steinmans’ grootse composities werd Bat Out of Hell een ongebruikelijke maar blijvende klassieker.

De oorsprong van het album ligt bij de ontmoeting tussen Meat Loaf en Jim Steinman tijdens een rockmusical. Steinman, een componist met een uitgesproken voorliefde voor theatrale, epische arrangementen, herkende onmiddellijk dat Meat Loaf de stem had om zijn ambitieuze ideeën tot leven te brengen. Met zijn mix van rockpower en bijna theatrale expressie paste Meat Loaf precies in het project dat Steinman voor ogen had.

Al snel ontstond het idee voor een rockalbum dat radicaal afweek van wat er toen gangbaar was: groot, dramatisch, vol vaart en bewust over de top. Platenmaatschappijen wisten zich er geen raad mee. Het project werd herhaaldelijk afgewezen: want te lang, te excentriek, te theatraal. Pas toen een bevriende producer zich achter het plan schaarde, kwam er ruimte om het te realiseren. Hij nam zowel de productie als de financiering voor zijn rekening, overtuigd dat deze ongebruikelijke aanpak iets bijzonders kon opleveren.

Het chaotische opnameproces: chaos en virtuositeit

De opnames vonden plaats in Bearsville Studios in Woodstock, New York. Producer Todd Rundgren nam het project aan omdat hij Steinmans visie zowel briljant als krankzinnig vond. Zijn aanpak was direct: opnemen, uitvergroten en nog groter maken. Hij zette zijn eigen band Utopia in als muzikanten en nodigde later leden van Bruce Springsteen’s E Street Band uit, waaronder drummer Max Weinberg en pianist Roy Bittan, om de sound nog meer kracht te geven.

De sessies waren intens, soms chaotisch. Meat Loaf zong alsof hij op het podium stond, met ongecontroleerde emoties die hij keer op keer opnieuw moest vastleggen. Steinman lette obsessief op elke nuance in de arrangementen. Rundgren zorgde voor de structuur, maar liet de bombast duidelijk aanwezig: gierende gitaren, metershoge koortjes, snelle breaks en dramatische piano-intro’s.

Twee sleuteltracks:

Bat Out of Hell: De openingssong is een epische achtminutenrit door nachtelijke straten, vol motoren, liefdesverdriet en apocalyptische beeldspraak. Het nummer klinkt als een kruising tussen Springsteen’s 'Born to Run' en een theatrale opera maar dan sneller, harder en wilder. De productie tilt de song naar mythische hoogte, met een gierende gitaarsolo die een crash simuleert en een pianopartij die door alle registers vliegt. Het is het ultieme openingsstatement.

Paradise by the Dashboard Light: Een driedelig minidrama op zichzelf. Wat begint als een onschuldige liefdessong verandert al snel in een komische, bijna cinematografische scène over verleiding, twijfel en eeuwige verplichting. De opname bevat zelfs een sportcommentaar van Yankees-legende Phil Rizzuto, die een metaforisch 'rondje honkbal' inspreekt. De chemie tussen Meat Loaf en zangeres Ellen Foley maakt het nummer onweerstaanbaar. Het is ongewoon, over de top en dus iconisch.

Aanvankelijk wilde geen enkele platenmaatschappij zich aan het project wagen. Uiteindelijk kwam het album terecht bij Cleveland International, dat via Epic voor de distributie zorgde. De doorbraak volgde niet onmiddellijk: het album bouwde zijn publiek langzaam op, geholpen door positieve mond-tot-mondreclame, televisieshows en Meat Loafs energieke liveoptredens. Eerst sloeg het aan in Engeland, daarna in de rest van de wereld.

In de jaren die volgden groeide het uit tot een van de bestverkochte rockplaten ooit, met meer dan 50 miljoen verkochte exemplaren. In Nederland hield het album decennialang stand in de hitlijsten en werd het een vaste waarde in de Top 2000.

Bat Out of Hell is een album dat de conventies van zijn tijd trotseerde. Meat Loaf en Jim Steinman creëerden een plaat die voortkwam uit eigenzinnigheid en een volstrekt unieke visie, zonder concessies. Meer dan veertig jaar later behoudt het album zijn kracht. Het klinkt nog steeds als een nachtelijke rit met het gaspedaal tot de bodem: intens, emotioneel en larger than life.