Geertruidenberg – Het dreunende schot van het kanon galmde vrijdagmiddag over de vestingwallen van Geertruidenberg richting Raamsdonksveer. Precies zoals dat in januari 1795 ook gebeurde, toen vanuit de vestingstad op het dorp werd geschoten om vrij zicht te krijgen op oprukkende Franse troepen, de zogenoemde Sansculotten.

Door Tom Rietveld

Ditmaal ging het echter niet om oorlog, maar om historie, verbinding en eerbetoon. De Bergsche Battery vierde haar 30-jarig bestaan met de officiële onthulling van een bijzonder kanon: het ‘Kanon Willemijn van Hees’.

Strategisch opgesteld op de wallen keek het zwarte kanon opnieuw uit richting Raamsdonksveer. Een historische plek met een beladen verleden. In Museum De Roos hangen nog altijd de indrukwekkende schilderijen van Mari ten Kate (1831-1910), waarop de vluchtende inwoners van Raamsdonksveer tijdens de beschietingen van 1795 staan afgebeeld.

Het kanon zelf bestaat uit een oude kanonsloop op een nieuw vervaardigd onderstel, een zogenoemd ‘rolpaard’. Op het naamplaatje prijkt trots de tekst: Rolpaard beschermvrouwe Willemijn van Hees.

Dat zorgde direct voor een glimlach bij de oud-burgemeester van Geertruidenberg. “Ben ik een rolpaard?” vroeg Willemijn van Hees lachend bij het lezen van de tekst. Journalist Tom Rietveld stelde voor er maar 'Rock & Rollpaard' van te maken. Die opmerking kwam later zelfs terug in haar officiële speech.

Levend houden van verhalen

De Bergsche Battery bestaat uit een groep enthousiaste vrijwilligers die zich al dertig jaar inzet voor het behoud van materieel én immaterieel erfgoed van Geertruidenberg. Niet alleen met historische uniformen en kanonnen, maar vooral door geschiedenis tastbaar en beleefbaar te maken voor jong en oud.

Voorzitter Simon Corstjens benadrukte tijdens zijn openingswoord het belang van die levende geschiedenis. Hij verwees daarbij naar oud-voorzitter Sjaak Snijders, die ooit zei dat een vestingstad haar geschiedenis moet kunnen blijven vertellen.

Ook waarnemend burgemeester Madeleine van Toorenburg sprak haar bewondering uit voor de vereniging. “Als je niet weet waar je vandaan komt, weet je ook niet waar je naartoe moet,” zei zij. “Geschiedenis leren uit boeken is voor veel jongeren ingewikkeld. Maar jullie maken het zichtbaar, voelbaar en levend.”

Met gevoel voor humor verwees zij naar de historische gevoeligheid van het moment. “Nu richten jullie dat kanon opnieuw op Raamsdonksveer. Maar misschien is het ons ditmaal vergeven, want dit is geen vernietigend kanon, maar een verbindend kanon.”

Van Toorenburg sprak bovendien warme woorden richting haar voorganger Willemijn van Hees, die haar volgens eigen zeggen hielp aan “een zachte landing” binnen de gemeente.

Liefdesverdriet

Voor Willemijn van Hees was de middag zichtbaar emotioneel. Voor het eerst sinds haar vertrek keerde zij terug voor een officieel moment in haar voormalige gemeente.

“Het is bijzonder om terug te zijn in een gemeente die je met liefdesverdriet hebt verlaten,” vertelde zij openhartig. “Dat verdriet is nooit helemaal weggegaan.”

Normaal gesproken weigert zij uitnodigingen voor officiële terugkomsten, uit respect voor een nieuwe burgemeester. Maar voor de Bergsche Battery maakte zij graag een uitzondering.

“Deze vereniging draagt de geschiedenis niet alleen uit, maar houdt de verhalen levend. Dat is zó belangrijk voor een vestingstad.”

Met een knipoog vervolgde ze: “Ik had nooit gedacht dat één van mijn wapenfeiten uiteindelijk een kanon zou zijn.”

Daarbij kwam het eerder genoemde 'Rock & Rollpaard' opnieuw voorbij. “Mensen die mij kennen weten dat ik liever dans dan strijd lever,” zei ze lachend.

Meer dan uniformen

Tijdens de toespraken werd duidelijk dat de Bergsche Battery veel meer is dan alleen een historische vereniging met uniformen en kanonnen. De groep organiseert kampementen, demonstraties en internationale ontmoetingen met andere historische gezelschappen.

Volgens Van Hees schuilt de kracht vooral in de combinatie van historie en gezelligheid. “Het is een leger dat geen oorlog zoekt, maar geschiedenis naspeelt. Hoe fantastisch is dat?”

Een bijzonder moment uit haar burgemeesterschap bleef haar altijd bij: de dag waarop doofblinden kennismaakten met de Battery. “Wat doe je met mensen die niet kunnen zien én niet kunnen horen? Nou, de Bergsche Battery voel je letterlijk.”

Daarna volgde het hoogtepunt van de middag: het daadwerkelijk afvuren van het kanon. Onder luid commando van de kanonniers klonk even later een zware dreun over de vestingwallen, gevolgd door een dikke rookpluim. Toeschouwers hielden instinctief hun oren dicht, terwijl anderen zichtbaar genoten van het spektakel.

Oproep aan nieuwe vrijwilligers

Penningmeester Resi Dinjens gebruikte de feestelijke middag meteen om een oproep te doen voor nieuwe vrijwilligers. Volgens haar kan de vereniging mensen gebruiken op allerlei gebieden.

“We zoeken niet alleen technische mensen,” vertelde ze. “Ook mensen die kleding willen maken, willen helpen bij kampementen of interesse hebben in oude ambachten zoals weven, touw slaan of smeden.”

Juist dat brede karakter maakt de vereniging bijzonder. “We proberen niet perfect historisch te zijn,” legt Dinjens uit. “Het gaat erom dat we de geschiedenis zichtbaar maken en doorgeven aan volgende generaties.”

En dat lijkt vrijdagmiddag uitstekend gelukt. Want terwijl de rook langzaam optrok boven de wallen van Geertruidenberg, werd vooral duidelijk dat de Bergsche Battery na dertig jaar nog lang niet is uitgeknald.