Geertruidenberg – Jarenlang maakte de Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’ (OKG) gebruik van de voormalige officierswoning in De Schattelijn. Nadat de gemeente dat pand, en het voormalige stadshuis, had verkocht aan Willem en Dieuwke Simonis, moest het OKG-bestuur op zoek naar een nieuw onderkomen. Het werd, met dank aan de positieve rol van wethouder Mike Hofkens, Rijksmonument (ID: 16021) De Oude Wacht met als omschrijving: ‘(hoek Buitenhaven) Wachthuisje uit 1836 met ingebouwde galerij op zuiltjes; op de hoeken met metselwerk rustiek geblokt. Van zeer hoge culturele waarde.’ Een passende omgeving derhalve voor een vereniging die zich vooral bezighoudt met de geschiedenis van Hollands oudste stad Geertruidenberg. Tijdens de Open Monumentendag op zondag 14 september van 11.00 tot 17.00 uur wil de vereniging belangstellenden niet alleen kennis laten maken met de activiteiten van de vereniging, maar ook de mogelijkheid bieden de bijzondere locatie De Oude Wacht te bezichtigen.

Door Jan Hoek

Tijdens het open huis van De Oude Wacht aan het W. Muldersplein nr. 1 draait er doorlopend een film over Geertruidenberg, wordt er onder meer uitleg gegeven over de bibliotheek en eerdere onderzoeken van de OKG en kunnen desgewenst oude uitgaven van De Dongebode en door de kring uitgeven boeken aangeschaft worden. Zoals het een goed gastheer betaamt wordt er gezorgd voor koffie, thee en fris, waarbij er op een ontspannen manier (bij)gepraat kan worden met de aanwezige bestuursleden John François, Bruno Korngold, Bernadette Monshouer en Cees Schuller en het historische pand bezichtigd worden. Ook zijn er bijzondere scherven te zien die bij opgravingen in de vestingstad zijn gevonden. Ongetwijfeld komen activiteiten als de jaarlijkse excursies ter sprake, evenals de gratis toegankelijke lezingen en spraakmakende tentoonstellingen die werden gehouden in onder andere de Geertruidskerk en De Schattelijn. Door de verkoop van De Schattelijn beschikt de OKG momenteel niet over een tentoonstellingsruimte. Na de wisseltentoonstelling ‘Schilderij of Foto?’ van de gerenommeerde fotografe Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier, die in Museum De Roos nog te bewonderen is tot 12 oktober, wordt de daaropvolgende wisseltentoonstelling in het museum aan de Markt ingericht door de OKG. Dit jaar worden in het aan de Venestraat gevestigde Gertrudisstaete nog een aantal lezingen gehouden. Vastgelegd is dat op woensdag 19 november Jurriaan Paulus van Pauwvliet de lezing ‘Brabant en de Bataafse Revolutie’ verzorgt. In deze lezing wordt duidelijk hoe belangrijk deze periode voor Brabant is geweest, die geleid heeft tot de oprichting van het eerste gekozen parlement en de eerste Grondwet. Wie waren de personen die vochten voor onze huidige democratie en waarom was een nieuw rechtssysteem zo belangrijk? Mis deze bijzondere, gratis toegankelijke lezing niet en zet de datum vast in uw agenda.

Geschiedenis De Oude Wacht

Na de onafhankelijkheid van België werd Geertruidenberg vanaf 1830 opnieuw belangrijk voor de grensverdediging. Tussen 1834 en 1837 vond herstel van de vestigwerken plaats, nu met acht in plaats van tien bastions en werden er een nieuw Kruithuis in het Staatenbolwerk én de Oude Wacht gebouwd, dat dus komende zondag te bezichtigen is. De Hoofdwacht stond sinds 1786 bij de Marktkazerne. Ook werd in Raamsdonksveer Lunet aan de Donge, in de volksmond Fort Lunet genoemd, gebouwd als onderdeel van de Zuiderwaterlinie. De Oude Wacht stond aan een van de twee voormalige invalswegen waarlangs de vestingstad bereikbaar was. Het wachthuis diende jarenlang als onderkomen voor de militairen die het in- en uitgaande verkeer moesten controleren. De Oude Wacht kwam op de plaats van de voormalige Dordrechtse Poort, ook wel de Waterpoort genoemd; vandaar de naam Waterpoortstraat. Achter het wachthuis stond destijds een langgerekt magazijn, vol met brandblusmiddelen voor het garnizoen. Vroeger zat aan de rechterzijde, waar nu een raam zit, een dubbele deur. Veel later had de familie Jaan en Jan Gallé een winkel in De Oude Wacht, die ook op zondagochtend open was. In 1999 wilde de Bergsche amateurbierbrouwer Patrick van Rijn in De Oude Wacht een stadsbrouwerij beginnen; helaas werd de benodigde vergunning nooit verleend door de gemeente. De voorlaatste gebruikers waren beeldend kunstenaar Ayla Corstanje-Uncu die er een open atelier en kunstgalerie had en Morice Corstanje die er pianolessen gaf. De huidige bewoner is sinds 29 augustus 2024 de Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’, een vereniging waarvan het bestuur u aanstaande zondag tussen 11.00 en 17.00 uur van harte welkom heet in het in 1836 gebouwde wachthuis.