Door Tom Rietveld
De stroom aan inzendingen voor de poëzie-albumrubriek blijft aanhouden. Dat is hartverwarmend. Steeds opnieuw blijken mensen zorgvuldig bewaarde albums uit de kast te halen: hun eigen poëzie-album, dat van hun moeder, en soms zelfs dat van hun oma of overgrootmoeder. Albums uit het begin van de vorige eeuw, gekoesterd en doorgegeven, met bladzijden die de tand des tijds opvallend goed hebben doorstaan.
Inmiddels liggen er alweer meerdere inzendingen te wachten. Zoals eerder toegezegd plaatsen we per keer een beperkt aantal inzenders, zodat elke bijdrage de aandacht krijgt die zij verdient. En zoals lezers eerder vroegen, voegen we bij de afdrukken van de originele handgeschreven pagina’s ook een uitgeschreven versie van de teksten toe. Dat maakt het lezen makkelijker, zonder iets af te doen aan de charme van het oorspronkelijke handschrift.
Blijf vooral insturen. Deze rubriek leeft van uw herinneringen.
Annie Schuller - een bakkersfamilie en woorden die blijven
Annie Schuller stuurt niet alleen versjes in, maar ook een stukje familiegeschiedenis. Haar verhaal begint in 1909, wanneer haar oma en opa een bakkerij starten aan de Prins Hendrikstraat 44. Ze krijgen twee zonen, die de bakkerij later overnemen. Op datzelfde adres groeit Annie op: haar moeder runt de winkel, haar vader staat op de bakkerij, samen met zijn broer. Later werken ook neefjes mee. Uiteindelijk gaat de zaak over naar neef Kees Schuller en daarna naar Manon.
Het is zo’n verhaal waarin arbeid, familie en wonen naadloos in elkaar overlopen – en waarin een poëzie-album als stille getuige meeloopt door de jaren.
In Annie’s album staan twee bijdragen uit Raamsdonksveer, geschreven door haar ouders.
Raamsdonksveer, 18 januari 1961
Lieve Annie
Wilt ge blij en lustig leven
In den lieven lenten tijd
Wilt ge braaf en wijzer wezen
Als ge weer wat ouder zijt
Volg dan altijd Moeders lessen
Volg dan altijd Vaders raad
Maakt dat altijd kan verschijnen
Met een ongeveinsd gelaat
Maar vooral houdt God voor ogen
En vergeet zijn woorden niet
In den hemel woont een Vader
Die u altijd hoort en ziet
Ter herinnering van uw liefhebbende Moeder
Twee jaar later volgt een korter, maar even warm versje van vader:
Raamsdonksveer, 23 november 1963
Lieve Annie
Bloemen, bloemen, op uw wegen
En vooral, vergeet je Vader niet
Veel geluk, gezondheid en zegen
Is hetgeen wat ik U biedt.
Je Vader
De toon is kenmerkend voor die tijd: vermanend, liefdevol, met een duidelijke morele en religieuze onderlaag. Het zijn woorden die niet alleen bedoeld waren voor het moment, maar om een leven lang mee te dragen.
Andrea – van Waddinxveen naar Gouda, met bloemen en eenvoud
Andrea stuurde meerdere bladzijden in, met bijdragen van haar vader, moeder en een vriendin. Op de eerste pagina staat, zoals in veel albums gebruikelijk, een persoonlijke eigendomsverklaring:
Dit boek behoort aan mij,
zolang ik hoop te leven.
Andrea is mijn naam,
al bij de doop gegeven.
De Bruin is mijn van,
al van mijn vaders stam.
Waddinxveen is de plaats
waar ik ter wereld kwam.
Er volgt een versje van Marrie den Boon, geschreven in Gouda, begin 1948. Het handschrift staat wat scheef, zo noteert Andrea – een detail dat het versje alleen maar menselijker maakt.
Gouda, 9 januari 1948
Lieve Andrea
Wees als de
bloemen der lente
Want schoon is het
beeld uwer jeugd.
De kroon die een meisje
moet sieren,
Is eenvoud,
reinheid en deugd
Het versje staat scheef
ik dacht aan jou toen ik
het schreef
Het bijbehorende plaatje – een mandje met mooie rozen – maakt het geheel compleet.
Daarna volgen twee bijdragen van haar ouders, beide gedateerd 14 augustus 1945. De oorlog is net voorbij; de woorden ademen voorzichtig optimisme en zorg.
Waddinxveen, 14 augustus 1945
Voor mijn lief dochtertje
Strooi vandaag een enkele bloem,
Op u naasten pad.
Strijk hem van ’t bezorgd gelaat,
Enkele rimpels glad.
Lenig smart en droog een traan,
Breng een enkele zegen aan.
Doe een woord van liefde hooren,
En uw dag is niet verloren.
Ter herinnering aan je
liefhebbende Moeder
En van vader:
Waddinxveen, 14 augustus 1945
Lieve Andrea
Blijf als de leliën gelijk
Eenvoudig als ’t viooltje rijk
En trouw als klimop aan de rots
Dan zijt ge een kind ter ere Gods.
Ter herinnering aan je
liefhebbende Vader
Samen vormen deze bladzijden een ontroerend tijdsbeeld: ouders die hun dochter na een zware periode richting willen geven, met eenvoud, trouw en aandacht voor de ander.
Corrie van Dongen - twee albums, twee tijden
Corrie van Dongen reageerde enthousiast op de eerdere publicaties. In haar boekenkast staan twee albums: dat van haarzelf en dat van haar oma. Haar oma werd geboren in 1902, Corrie zelf in 1960. Ze is naar haar oma vernoemd, maar heeft haar nooit gekend omdat zij jong overleed. Juist daarom zijn de albums voor haar zo bijzonder.
Ze stuurde voorbeelden uit 1914 en 1967. Het contrast is zichtbaar: in het album van haar oma is schoonschrijven nog een kunst, zorgvuldig en bijna schoolvoorbeeldig. In Corrie’s eigen album zie je al dat die traditie aan het verdwijnen is.
Uit Corrie’s eigen album:
Raamsdonksveer, 17-8-1966
Dit album is van mij
zo lang ik hoop te leven
corrie is mijn naam
mij bij de doop gegeven
van Dongen is mijn van
van vaderlijke stam
Geertruidenberg is de plaats
waar ik ter wereld kwam
En uit het album van haar oma:
Amerongen, 9 februari 1914
Dit album behoort aan mij
Zolang ik ben in leven
Cornelia is mijn naam
Als doopzeel mij gegeven
De Lange is mijn van
Vanaf mijn vaders stam
En Amerongen is de plaats
Waar ik ter wereld kwam
Cornelia de Lange
oud 12 jaar
Tot slot een speels versje van Oom Jan, geschreven in Breda:
Breda, 21-10-1967
Lieve Corrie
Als je pas geboren bent,
kan je niet veel dingen.
Als je dan wat groter bent,
Leer je versjes zingen
Wat nu heel erg moeilijk lijkt
Maar wat je toch wel leren zult
Dat is een versje o, zo mooi
Het is het liedje van geduld
Oom Jan
Het is bijna alsof Oom Jan hier al vooruitloopt op het leven zelf: geduld als liedje dat je langzaam leert.
Blijf sturen
Deze inzendingen laten opnieuw zien hoe waardevol poëzie-albums zijn als dragers van herinneringen. Ze vertellen verhalen over gezinnen, beroepen, oorlog en wederopbouw, opvoeding en hoop. En ze laten zien hoe woorden generaties lang kunnen meegaan.
Heeft u ook nog een poëzie-album liggen? Van uzelf, uw moeder, uw oma of zelfs verder terug? Maak er een foto of scan van en stuur die in, liefst met een korte toelichting. Er liggen al meer bijdragen klaar, en ook die zullen in de komende weken hun plek krijgen.
Insturen kan via:
Tom Rietveld
tomrietveld@me.com
WhatsApp: 06-51217918
Blijf sturen - we koesteren deze waardevolle bijdragen.