De een zweert bij griezelen en horrofilms, de ander kijkt toch liever voor het slapen gaan, voorzichtig en voor alle zekerheid nog even onder zijn bed of er niet iets engs loert. Halloween komt er aan. Vrijdag 31 oktober is het weer zo ver. Hoe zit het met Halloween, leeft het een beetje in ons land, of valt dat wel mee. Er is onderzocht of Halloween in ons land een beetje vaste bodem krijgt en of we bereid zijn onze portemonnee wat verder open te doen.

Door Frans van Son

Stap voor stap

Halloween verovert Nederland stap voor stap. Uit onderzoek van Acties.nl, uitgevoerd in samenwerking met PanelWizard onder 500 volwassen Nederlanders, blijkt dat 24%, dus bijna 1 op de 4 Nederlanders, Halloween viert. In 2022 was dit nog amper 10%. Maar de Nederlander houdt voor dat feest grotendeels de vinger op de knip van de portemonnee: bijna twee derde (64,6%) geeft helemaal niets uit aan kostuums, decoratie of andere attributen. Ruim een derde van de Nederlanders die Halloween viert, geeft daar wél geld aan uit. Het blijft nog bescheiden, maar de uitgaven groeien wel gestaag door.

Halloween

De naam 'Halloween' is afgeleid van Hallow-e'en, oftewel All Hallows Eve (Allerheiligenavond), de avond voor Allerheiligen, 1 november. In de Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus was 31 oktober oudejaarsavond. De oogst was dan binnen, het zaaigoed voor het volgende jaar lag klaar en dus was er even tijd voor een vrije dag, het Keltische Nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun). Dat is overigens ook het Ierse woord voor de maand november. Er zijn geen aanwijzingen dat er aan dit feest aan het einde van de zomer, bepaalde cultische of rituele gebruiken waren verbonden.

Christendom

In de 9e eeuw vierden Frankische en Engelse christenen Allerheiligen op 1 november, terwijl men in Ierland Allerheiligen op 20 april vierde. In de loop van de tijd ontstonden er allerlei christelijke gewoontes. Zoals bij elk heidens feest probeerde het Christendom ook hier een voet tussen de deur te krijgen door er een religieuze slinger aan te geven. Op Allerzielen (2 november) gingen in lompen gehulde christenen in de dorpen rond en bedelden om zielencake (brood met krenten). Voor elk brood beloofden ze een gebed te zeggen voor de dode verwanten van de schenker, om op die manier zijn bevrijding uit de tijdelijke straffen van het vagevuur te versnellen en zodoende zijn opname in de hemel te bespoedigen.

In de Verenigde Staten maakte het feest vooral opgang in de tweede helft van de 19e eeuw, toen grote groepen Ierse en Schotse immigranten het land binnenkwamen. In de VS dook in deze tijd de bekende jack-o'-lantern op, een uitgeholde pompoen die op een gezicht lijkt. Wereldwijd is dit wellicht het bekendste symbool van Halloween geworden.

Bij ons

Halloween is een feestdag die valt op 31 oktober. Aanvankelijk verkleedden kinderen zich en als het donker wordt bellen of kloppen ze aan bij huizen in de buurt. Die huizen zijn steeds meer versierd met pompoenen en lichtjes en soms ook huiveringwekkende dingen.

Als wordt opengedaan, leggen ze als het ware de keuze voor aan degene die opendeed: wil je dat we je plagen (trick) of krijgen we iets lekkers (treat). Dat laatste meestal in de vorm van snoep (‘trick or treat’). Het feest stamt tenslotte uit de Angelsaksische wereld. De meeste bewoners geven de kinderen dan snoepjes.

Ook ouder

Maar tegenwoordig gaan ook tieners, jongvolwassenen en ook steeds meer mensen uit andere leeftijdsgroepen verkleed en zo angstwekkend mogelijk geschminkt de straat op, ook vaak naar spontaan ontstane of georganiseerde Halloweenfeesten. Op tv en ook in bioscopen zijn rond Halloween vaak horrorfilms te zien

Geld uitgeven

Het feest kan voor wat uitgaven betreft nog niet in de schijn staan van bij voorbeeld Carnaval, zo toont het eerder genoemde onderzoek aan.

De meeste Nederlanders houden hun portemonnee zo goed als dicht voor Halloween. Slechts 14% besteedt maximaal €10,- ; 12,6% tussen €10,- en €25,-; 6,2% tussen €25,- en €50,- en slechts 2,4% geeft meer dan €50,- uit. We willen wel Halloween vieren, maar de kosten moeten, zeker nu nog, beperkt blijven. Opvallend is dat 88% van de halloweenshoppers hun aankopen fysiek in de winkel doet. Slechts 12% kiest voor online shoppen, ondanks de groei van webwinkels. Prijsbewust shoppen blijft kennelijk van belang, zowel fysiek als online: een op de vijf Nederlanders maakt namelijk graag actief gebruik van kortingscodes en -acties tijdens het shoppen van halloweenaankopen.

Gestage groei

Halloween in Nederland groeit gestaag, maar blijft voor de meeste mensen een relatief kleinschalig feest. Een kleine, maar toegewijde groep investeert in uitgebreide outfits en decoratie, terwijl de meerderheid het bij een budgetvriendelijke invulling houdt. Geïnteresseerd in het volledige onderzoek? Je vindt het op: https://www.acties.nl/categorie/halloween#onderzoek