Door Tom Rietveld
De inzending van deze week komt van Petra Bakkeren uit Waspik. Vier zorgvuldig gekozen bladzijden uit haar poëziealbum vormen samen een klein tijdsdocument, waarin liefde, humor, schooltijd en zelfs een vleugje ontroering hand in hand gaan. Zoals zo vaak in deze rubriek blijkt: een poëziealbum is veel meer dan een verzameling versjes. Het is een spiegel van een jeugd, vastgelegd in woorden en kleine tekeningen.
Petra neemt ons mee terug naar haar vijfde levensjaar. Op 2 november 1975 schrijft haar oma een versje dat nog altijd warm aanvoelt. Niet alleen door de woorden, maar ook door de bijzondere band die erachter schuilgaat. Petra is namelijk het oudste kleinkind, vernoemd naar haar oma: beiden dragen de naam Petronella. Een verbinding die verder reikt dan alleen een naam.
Het versje zelf is eenvoudig, maar raakt precies de kern van wat een grootouder een kleinkind wil meegeven:
Dongen, 2 nov ’75
Lieve Petra,
Wat je ook gebeurt in het leven
Wat je pijn doet of je drukt
Wat je stil verdriet doet geven
Bij een streven dat niet lukt
Petra houd de moed erbij
Kindlief zoek de zonnezij
Je Oma
Woorden die ook vandaag nog niets aan kracht hebben verloren. Misschien is dat wel de charme van deze albums: ze bevatten levenswijsheden in hun meest pure vorm.
Naast deze liefdevolle herinnering is er ook ruimte voor speelsheid en jeugdig plezier. Een buurjongen, Antoine Timmermans, laat zijn creativiteit de vrije loop. Zijn bijdrage lijkt haast een klein theaterstukje op papier, compleet met taalgrapjes en een subtiele hint van een eerste verliefdheid. Het hartje met pijl en de mysterieuze 'P????' spreken boekdelen; een stille vraag die nooit helemaal wordt uitgesproken, maar des te meer tot de verbeelding spreekt.
Zijn versje reist langs verschillende landen en talen, om uiteindelijk uit te komen bij iets heel eenvoudigs: “…Maar wij in Holland zeggen JA”
En daarmee geeft hij niet alleen een taalles, maar misschien ook een klein persoonlijk antwoord.
Waspik, 21-4-82
Voor Petra,
In Frankrijk spreekt men van QUI
De Italianen zeggen SI
In Duitsland zeggen ze JAWOHL
Dat leer je allemaal op school
Ook leer je dan in de les
Dat men in Engeland spreekt van YES
Dat zegt men ook in Canada
Maar wij in Holland zeggen JA
Je vroeg een vers om je te plezieren
Staat hier mijn antwoord op 5 MANIEREN
Afz. Antoine Timmermans
Op de tegenoverliggende bladzijde wordt het nog speelser. Kinderlijke rijmpjes, grapjes en spontane ingevingen vullen de ruimte:
“Ietje, wietje, watje,
Petra lacht zich krom (ha, ha, ha)
Tip, tap, top, mijn inkt is op!
6 maart ia de dag, dat je taartjes eten mag!!
Petra viel door haar rolschaatsen op haar gatje (ha, ha, ha)”
Het zijn precies dit soort zinnen die een glimlach oproepen. Ze laten zien hoe onbevangen en vrij kinderen schrijven; zonder rem, zonder perfectie, maar vol leven.
Ook Petra’s vader levert een bijdrage, met een versje dat zowel humoristisch als vertederend is. Het beeld van een nijlpaardje dat zijn 'kontje wast in het warme zand' is typisch voor de speelse fantasie van toen. Tegelijkertijd schuilt er een wens in die elke ouder herkent: dat het hart van zijn kind 'zuiver en rein' mag blijven.
29 okt 1975
Lieve Petra,
Er zat eens een nijlpaardje op het strand
Zijn kontje te wassen in het warme zand
O, moge jouw hartje zo zuiver en rein
Als ’t kontje van dat nijlpaardje zijn
Papa
En dan is er nog de bijdrage van haar leraar, W. Moutens, uit klas 6 van de Jacintaschool. Voor Petra een bijzonder jaar, zo vertelt ze zelf. Waar eerdere schooljaren verdeeld waren over twee klassen, werd dit laatste jaar samen in één klas doorgebracht. Dat maakte het niet alleen hechter, maar ook onvergetelijk. Niet voor niets volgden er later reünies, tien jaar en twintig jaar daarna, en zijn er nog steeds contacten met klasgenoten.
Het versje van haar leraar sluit daar prachtig op aan. Het gaat over taal, verschillen en uiteindelijk over iets wat iedereen verbindt: “…want verder dan in de taal reikt de klank van de lach”
16/9/82
Petra,
Chinees is geen Turks
en Japans geen Javaans
Hebreeuws is geen Urks
Jordanees is geen Spaans
Maar of je lacht in Manilla
In het Zwitsers of Frans
in een krot of een Villa
de lach heeft een Kans
om het oog van de mensen
te doen stralen op Slag
want verder dan in de taal
reikt de de klank van de Lach
W. Moutens
Klas 6 (’82 - ’83)
Jacintaschool
Een boodschap die naadloos past bij de herinneringen die Petra ophaalt. Want of het nu gaat om familie, school of een buurjongen van vroeger – uiteindelijk is het de lach, de warmte en de verbondenheid die blijven hangen.
Ook een schaduwkant
Tussen deze mooie herinneringen zit ook een schaduwkant. De buurjongen Antoine, die zo speels en creatief zijn bijdrage leverde, is op jonge leeftijd overleden. Het geeft zijn bladzijde een extra lading. Wat ooit een luchtig versje was, wordt daarmee ook een tastbare herinnering aan iemand die er niet meer is.
Juist dat maakt deze inzending zo bijzonder. Het laat zien hoe een eenvoudig poëziealbum uitgroeit tot een klein archief van het leven zelf – met vreugde, humor, liefde én verlies.
Heeft u thuis ook nog zo’n album liggen, misschien ergens op zolder of achter in een kast? Met versjes die u al jaren niet meer heeft gelezen, maar die meteen weer tot leven komen zodra u ze openslaat? Blijf ze vooral insturen. Want zoals Petra’s bijdrage laat zien: deze kleine boekjes bevatten verhalen die het verdienen om opnieuw gelezen en gedeeld te worden.
Blijf sturen – en koester uw herinneringen.
Heeft u ook nog een poëzie-album liggen? Van uzelf, uw moeder, oma of misschien nog verder terug in de familie? Haal het eens voorzichtig tevoorschijn, blader erdoorheen en deel die herinneringen. Foto’s van de pagina’s, liefst met een korte toelichting, zijn van harte welkom.
E-mail: tomrietveld@me.com
WhatsApp: 06-51217918