Door Tom Rietveld

Achter de vitrinekasten van Jan Domenie schuilt een tweede wereld. Misschien nog indrukwekkender dan de verzameling zelf: zijn plakboeken, documenten en archieven. Hier wordt zichtbaar dat hij veel meer is dan een verzamelaar. Hij bewaart het geheugen van Geertruidenberg.

In grote, zware boeken heeft hij alles vastgelegd wat hij door de jaren heen verzamelde. Krantenartikelen, foto’s, programma’s, uitnodigingen en documenten: alles krijgt een plaats. Niet los, maar geordend en voorzien van context.

Bewaren om niet te verliezen

Domenie verzamelt niet vanwege de waarde van objecten, maar omdat hij ziet hoe snel dingen verdwijnen. “Het wordt allemaal weggegooid,” zegt hij. “En dat is zonde.”

Daarom redt hij wat er te redden valt. Oude plakboeken worden hersteld, losse stukken krijgen een nieuwe plek en documenten worden zorgvuldig opgeborgen.

De stadsfeesten als begin

Een belangrijk keerpunt was 1988, toen Geertruidenberg 775 jaar stadsrechten vierde. Domenie besloot alles vast te leggen. Hij nam zelfs vrij van zijn werk om niets te missen.

Van programma’s tot foto’s en van munten tot affiches: alles werd verzameld en verwerkt in boeken. Dat vormde de basis voor een groeiend archief.

Later breidde hij dit uit met materiaal over eerdere stadsfeesten, zoals die van 1963 en 1938, en uiteindelijk ook het jubileumjaar 2013.

Thema’s en verhalen

Zijn archief is opgebouwd rond thema’s. Zo zijn er boeken over:

• stadsfeesten

• het kasteel

• Agnes

• de Bergsche Batterij

• lokale tradities

Elk onderwerp vormt een eigen hoofdstuk binnen de geschiedenis van de stad.

Agnes als voorbeeld

Een bijzonder onderdeel van zijn archief is gewijd aan het voormalige Agnesgesticht. Hier legde hij het verhaal vast van de Zusters van Liefde en hun rol in de zorg in Geertruidenberg. Foto’s, documenten en verhalen brengen dat verleden tot leven. Domenie werkte zelfs mee aan initiatieven om onderdelen van dit erfgoed zichtbaar te houden.

Kleine geschiedenis, grote waarde

Naast grote gebeurtenissen verzamelt hij ook kleine, persoonlijke stukken. Overlijdensprentjes, kaarten en aankondigingen krijgen net zo goed een plek.

Juist daarin zit de kracht van zijn werk. Geschiedenis bestaat niet alleen uit grote gebeurtenissen, maar ook uit kleine herinneringen.

Een archief voor de toekomst

Wat opvalt, is dat Domenie precies weet wat hij heeft en waar het ligt. Zijn verzameling is geen toevallig geheel, maar een zorgvuldig opgebouwd systeem.

Maar wie rondkijkt, ziet meer dan een hobby. Hier wordt een stad stukje bij beetje vastgelegd, bewaard en doorgegeven.

Wat Domenie heeft opgebouwd, is eigenlijk een particulier archief met publieke waarde. Zijn boeken zouden zonder moeite in een museum of documentatiecentrum kunnen liggen.

Zelf blijft hij bescheiden. Maar zijn werk zorgt ervoor dat de geschiedenis van Geertruidenberg niet verloren gaat.

Er volgt nog een deel 3.