De Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’ (OKG), Stichting Spoorbrug Geertruidenberg (SSG) en Stichting Langstraat Spoorlijn West (SLW) hebben de handen ineengeslagen en hun ambitie en programma op gebied van het ‘Cultureel Erfgoed Gemeente Geertruidenberg’ op papier gezet. Op 23 januari is die tekst opgestuurd naar de college- en raadsleden met het verzoek hun handreiking de komende raadsperiode 2026-2030 op te pakken. De schrijvers van de ambitieuze notitie concluderen in hun brief dat in de afgelopen raadsperiode het besef voor historie en de betekenis van cultureel erfgoed voor de leefbaarheid en identiteit van de gemeente hoger op de agenda is gekomen. Maar ook dat de gemeente op diverse punten ernstig is tekortgeschoten. Zo is na de in 2024 aan het College aangeboden ‘Visie Vitale Vesting Geertruidenberg’ door de gemeenteraad nog geen Visie voor de kern Geertruidenberg vastgesteld. “Wij hebben met het maken van plannen en het schrijven van cultuurhistorische en ruimtelijke visies de afgelopen vier jaar gezaaid. Nu wordt het tijd om te oogsten”, stellen Jan van Gils, Theo Schneijdenberg en Joke Serraris.

Door Jan Hoek

De gemeente Geertruidenberg wil het traject Langstraatspoorlijn beter beleef- en herkenbaar maken. Om inzicht te krijgen in obstakels, kansen en haalbaarheid in het tracé op het gebied van onder meer erfgoed en toerisme heeft verantwoordelijk wethouder Mike Hofkens in 2024 een extern bureau gevraagd daarnaar een onderzoek uit te voeren. Op 18 maart 2025 schrijft het College van B&W in de Raadsinformatiebrief: '(…) Als eerste concrete actie wordt nogmaals geprobeerd om een Rijksmonumentenstatus te krijgen voor de spoorbrug over de Donge.’ Iets waar de Stichting Spoorbrug Geertruidenberg al sinds 2006 mee bezig is. Theo Schneijdenberg zegt hierover: “Het is de enige brug van de Langstraatspoorlijn die niet gerestaureerd én Rijksmonument is. Nu is er toch een lichtpuntje. Onlangs hebben we samen met wethouder Hofkens om tafel gezeten met een ambtenaar van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE). Die vond het vreemd dat de Spoorbrug over de Donge als enige brug van de Langstraatspoorlijn niet gerestaureerd en geen rijksmonument is. Zeker omdat deze 19e-eeuwse en enige draaibrug op de voormalige spoorlijn even authentiek is als de twee vaste Langstraat-bruggen Moerputten en Brandwijksche Overlaat waar wel een zeer bevredigende oplossing voor hergebruik is gevonden.” RCE wijst namens de minister van OCW (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) rijksmonumenten aan en verleent subsidies voor restauraties. “Het zou fantastisch zijn dat de Donge-spoorbrug, na een strijd van 20 jaar, de status rijksmonument wordt toegekend met bijbehorende subsidie voor restauratie”, aldus Schneijdenberg.

Terugblik 2022-2025

Voor 2022 speelde de zoektocht naar een nieuwe locatie van Plus Supermarkt Geertruidenberg, waarbij even dreigde dat deze in een historisch schootsveld gebouwd zou worden. Dat ging dankzij de inzet van onder andere de Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenbeghe’ gelukkig niet door. Wel kwam duidelijk naar voren dat de gemeente erbij gebaat zou zijn om zelf een actieve rol te gaan vervullen bij visie- en planontwikkeling. Dit voor de langere termijn als richtings- en toetsingskader voor (ruimtelijke) ontwikkelingen en concrete (eigen) uitvoeringsplannen, zonder daarbij afbreuk te doen aan de rijke geschiedenis, de identiteit en schoonheid van de gemeente. De reacties van de toen zittende raads- en collegeleden waren hierover positief en stemden hoopvol voor de toekomst. De door Van Gils, Schneijdenberg en Serraris ingediende zienswijze op de Omgevingsvisie werd positief ontvangen en maakte zelfs ongewijzigd en integraal deel uit van het Besluit. De indieners moeten echter constateren dat het doorvertalen van de Omgevingsvisie op het gebied van Erfgoed nog nauwelijks heeft plaatsgevonden. Ze zeggen daarover: “Ondanks ons verzoek destijds om een Beleidsnota voor de historische kern Geertruidenberg en een Visie voor het kloppend hart Raamsdonk voor 2026 vast te stellen zijn deze niet van de grond gekomen, ergo er is zelfs niet eens een startnotitie geformuleerd. Wij ervaren dit als ernstig tekortschieten, zeker nù, gezien de ingrijpende ontwikkelingen in en rond Raamsdonk zoals forse woningbouwplannen en grote infrastructurele werken en in de kern Geertruidenberg onder meer de immense ontwikkelingen van Powerport Moerdijk-Geertruidenberg. Wij hebben onze verantwoordelijkheid genomen en zijn samen met een extern bureau met de ‘Visie Vitale Vesting Geertruidenberg’ gekomen, die in 2024 is aangeboden aan het College van B&W. Wij hopen dat in de komende raadsperiode deze visie wordt overgenomen in de op te stellen Beleidsnota voor de historische kern Geertruidenberg, en wel voor alle erfgoed- en ruimtelijke plannen.”

Komende raadsperiode

Met betrekking tot de Langstraatspoorlijn willen de vertegenwoordigers van de OKG, SSG en SLW dat het Spoorpark met het Stationsplein met symbolisch station vóór 2030 wordt opgeleverd. Daarnaast is het verzoek om de komende raadsperiode samen met de gemeente Drimmelen tot een aanzet te komen om een fietspad Lage Zwaluwe-Drimmelen-Geertruidenberg op of nabij het historisch spoortracé te laten aansluiten op het Halvezolen-fietspad in Raamsdonk naar Waalwijk. Ook is het de wens dat de uitvoering en inrichting van de historische Markt in Geertruidenberg als leefbaarheidsproject definitief wordt afgerond. “We hopen dat de ingezette aandacht voor en de betekenis van cultureel erfgoed voor de leefbaarheid en economie de komende raadsperiode niet alleen wordt bewaakt, maar ook wordt uitgebreid. Wij vinden het zeer positief dat zowel het College van B&W als de Raad de bijna afgelopen raadsperiode cultureel erfgoed tezamen met groen zien als belangrijke pijlers voor de leefbaarheid. Groene dooradering moet belangrijke cultuurhistorische locaties met elkaar verbinden als ode aan de rijke geschiedenis van de stad Geertruidenberg. De verschillende erfgoedverenigingen en -stichtingen in onze gemeente dagen de komende college- en raadsleden uit om onze handreikingen op gebied van cultureel erfgoed op te pakken en samen de ingeslagen weg succesvol te vervolgen.”