Het was op een maandagavond in de werkruimte van de Oude Wacht, het onderkomen van de Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’ (OKG). Bruno Korngold, OKG-bestuurslid en Ron Haveman, voorzitter Museum De Roos, zijn bezig artefacten te selecteren uit vondsten die bijna een kwart eeuw op depot liggen. Dit ter voorbereiding op de nieuwe en inmiddels gestarte wisseltentoonstelling in Museum De Roos, bestaande uit door de OKG-werkgroep Archeologie gevonden bodemvondsten in de kern van vestingstad Geertruidenberg.

Door Jan Hoek

Ze laten met een glimlach een paar klompen oud roest in de oud-ijzer bak verdwijnen. Daar kunnen ze echt niets meer mee, concludeerden Ron en Bruno al gauw. Echter, een week of wat later trof Ron een document aan waarin wordt vermeld dat er tijdens de opgraving van Het Kasteel van Geertruidenberg een ijzeren ketting ‘in zeer slechte staat’ was gevonden. Dat laatste klopte wel; die klomp roest was weliswaar nog nauwelijks herkenbaar als ketting maar kwam wel een doos met de code WPG, (staat voor ‘Wilhelminaplein Geertruidenberg, red). Samengevat, toch wel heel interessante informatie, want als dit object is gevonden tijdens de opgraving, enkele meters onder straatniveau, dan zou het goed kunnen dat deze ketting behoorde bij de ophaalbrug van het kasteel. Zeven eeuwen geschiedenis, daar wilde het enthousiaste duo meer van weten. Onderstaand vertelt amateurarcheoloog Bruno Korngold over het vervolg, wat uiteindelijk zou resulteren in een van de pronkstukken van de nieuwe wisseltentoonstelling ‘Van Vondst naar Vitrine’ die tot 30 mei 2026 te zien is in Museum De Roos.

Noeste arbeid

"Ik nam de roestige stukken in een kratje mee naar huis, met de vraag of er nog iets van overblijft als ik het ga bevrijden van de aangekoekte lagen; het kan ook helemaal uit elkaar vallen of zelfs verpulveren”, begint Bruno zijn verhaal. Na thuiskomst gaat hij aan de slag, met een assortiment aan hamers, beitels en een aambeeld. Hij vervolgt: “Na vele hamerslagen komen de schalmvormen mooi maar broos tevoorschijn uit de gortdroge dikke korsten en dan klinkt mijn ‘Yesss’ van genoegen, als de schalmen ook echt van elkaar loskomen. Eerst een stuk van drie schalmen, ze zijn heel gebleven, daarna nog een grote van zes en tot slot nog een losse schalm. Eén dag hameren wordt het, maar wel met de gedachte in het hoofd dat zo’n zevenhonderd jaren geleden een smid, in het zweet, op diezelfde schalmen stond te hameren om ze tot een ketting aaneen te smeden. Ja dat voegt toch wel iets toe aan de eigen noeste arbeid! En dan komt het vervolg: Twee dagen borstelen, peuteren en ontroesten en als laatste klus alle onderdelen warm impregneren met bijenwas. Drie dagen bezig dus, maar zeker ook dankbaar werk als je dan uiteindelijk met enige trots het resultaat mag tonen. De tien schalmen van elk 15 cm lang, met de bevestigingshaken aan de uiteinden, vormen nu tezamen een unieke gerestaureerde ketting van de ophaalbrug van het voormalige kasteel in Geertruidenberg.”

Authentiek

Blijft de vraag of dit nu écht een ketting van de ophaalbrug van het kasteel is en of deze vondst wel authentiek. Dat vraagt wel om bewijsvoering. Bruno zegt daarover: "Een search op internet levert een mooie foto op van een kasteelbrug, waarschijnlijk uit de 14e eeuw, waarop exact hetzelfde type ketting zichtbaar is met ook dezelfde eindhaken; een goede referentie. Dan een duik in ons archief, op zoek naar de dagrapporten van de opgraving. En jawel; daar was een aantekening te vinden, gedateerd 15 december 2001, over de vondst van een ketting en een inventarisnummer. En dan ook nog, als ultiem bewijs, enkele foto’s van de vondst op locatie, gefotografeerd op het bodemrestant van een 2,5 meter diepe put waarin de ketting terecht gekomen was. Met deze bewijsvoering van authenticiteit, mogen we concluderen dat het toch wel zeer waarschijnlijk is dat deze ketting een onderdeel was van de ophaalbrug van Het Kasteel van Geertruidenberg, een ketting die nu recent, na pakweg 700 jaar onder de grond te hebben vertoefd, weer het daglicht heeft gezien. Een uniek stuk cultureel erfgoed, gered uit de oud-ijzer bak. Een prachtige aanwinst voor het Museum De Roos waar het voortaan, als enig nog tastbaar artefact van het kasteel uit de 14e eeuw, te bezichtigen is.”