In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks 'Vinyl Verhalen' neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studiomeesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: Stand By Your Man van Candi Staton.

Door: Dennis Mikhout

In 1970 verscheen Stand By Your Man, het tweede studioalbum van de Amerikaanse zangeres Candi Staton. Ze had toen al een reputatie opgebouwd als de 'First Lady of Southern Soul': een zangeres die de intensiteit van de kerk meenam naar de pop- en soulwereld. Met dit album, genoemd naar haar spraakmakende cover van Tammy Wynette’s countryklassieker, bewees Staton dat haar stem alles aankon; van rauwe southern soul tot doorleefde countryballads.

Canzetta 'Candi' Staton groeide op in Alabama, waar ze (bijna vanzelfsprekend) al jong in gospelkoren zong. Met haar zusjes vormde ze het Jewel Gospel Trio, waarmee ze door kerken in het zuiden toerde. In de late jaren ’60 maakte ze de overstap naar de seculiere muziek, geholpen door producer Rick Hall van Fame Studios in Muscle Shoals.

Die studio stond in die tijd bekend als het epicentrum van de Southern Soul: artiesten als Aretha Franklin, Wilson Pickett en Etta James namen er hun klassiekers op. Staton paste er perfect bij. Haar rauwe, door gospel getrainde stem had dezelfde intensiteit en emotie als haar collega’s, maar met een eigen, vrouwelijke kracht die haar onderscheidde.

Wat Stand By Your Man zo bijzonder maakt, is de manier waarop het country en soul met elkaar verbindt. In het zuiden van de VS waren die genres vaak gescheiden door ras en cultuur: country werd gezien als wit, soul als zwart. Candi Staton doorbrak die scheidslijnen door Wynette’s countryhit naar de soulwereld te brengen. En met overtuiging.

Daarmee stond ze in dezelfde traditie als Ray Charles, die eerder country naar de soul bracht op zijn album ‘Modern Sounds in Country and Western Music’. Voor Staton was het een manier om haar eigen roots te eren, want als kind had ze net zo goed veel country gehoord als gospel en soul.

Het opnameproces

Stand By Your Man werd grotendeels opgenomen in Fame Studios, met de Fame Rhythm Section, de huisband die verantwoordelijk was voor de typische Muscle Shoals-sound. Hun stijl combineerde soul, R&B en country tot een uniek, warm geluid.

Producer Rick Hall wilde van Staton niet alleen een soulster maken, maar ook iemand die de kloof kon overbruggen tussen verschillende genres. Het album bevatte daarom zowel covers van countrynummers als gloedvolle soulballads en uptempo tracks. Staton’s stem werd vaak in één take vastgelegd, omdat haar rauwe intensiteit moeilijk te reproduceren was.

Twee sleuteltracks

’Stand By Your Man’: De titeltrack is een cover van Tammy Wynette’s countrysong uit 1968, destijds omstreden vanwege de boodschap dat vrouwen hun man moeten steunen – ook als hij fouten maakt. Waar Wynette’s versie zoet en weemoedig klonk, maakte Candi Staton er iets heel anders van: een doorleefde, soulvolle interpretatie waarin je zowel pijn als kracht hoort. Haar versie werd een hit in de R&B-hitlijsten en laat zien hoe flexibel soul soms kan zijn.

‘How Can I Put Out the Flame (When You Keep the Fire Burning)’: Een hoogtepunt van het album en een schoolvoorbeeld van Southern Soul. Hier hoor je Staton op haar meest kwetsbaar: ze zingt over een liefde die haar blijft achtervolgen, ondanks de pijn. De blazerssectie en de warme groove van de Fame-band geven het nummer een bijna gospelachtige intensiteit, waarin je haar achtergrond duidelijk terug hoort.

Het album werd een succes in de R&B-wereld en hielp Staton definitief vestigen als een van de belangrijkste stemmen van de Southern Soul. Hoewel ze in de mainstream nooit de status van Aretha Franklin bereikte, bouwde ze met platen als Stand By Your Man een loyale fanbase op.

Later in haar carrière maakte Staton opnieuw een transitie: in de jaren ’70 scoorde ze grote discohits als Young Hearts Run Free, en in de jaren ’80 keerde ze terug naar gospel. Maar Stand By Your Man blijft een van de meest pure documenten van haar soulperiode.

Het album wordt nog steeds geprezen door kenners en verzamelaars. Stand By Your Man laat Candi Staton horen op haar rauwst en eerlijkst: een zangeres die de intensiteit van de gospel kerk meenam naar de opnamestudio en daar iets unieks van maakte. Het album is een brug tussen genres, tussen tradities en tussen emoties.