In het digitale tijdperk van muziekstreaming is het een zeldzaamheid geworden om volledige albums te beluisteren, maar echte muziekliefhebbers weten dat het luisteren naar een album van begin tot eind een unieke ervaring kan bieden. In de reeks 'Vinyl Verhalen' neemt Dennis Mikhout elke week een iconisch muziekalbum onder de loep. Tijdens deze ontdekkingsreis onthult hij de verhalen achter deze albums, variërend van klassieke studiomeesterwerken tot memorabele live-opnames, ongeacht het genre en tijdperk. Deze week: 'Tusk' van Fleetwood Mac.
Door: Dennis Mikhout
Wat doe je nadat je een van de succesvolste albums uit de popgeschiedenis hebt gemaakt? Voor Fleetwood Mac lag het antwoord voor de hand: nog zo’n plaat maken. Lindsey Buckingham dacht daar anders over.
Na Rumours uit 1977 was Fleetwood Mac veranderd van een succesvolle rockband in een wereldwijd fenomeen. Miljoenen verkochte platen, uitverkochte zalen en hits als Dreams, Don’t Stop en Go Your Own Way hadden de lat vrijwel onmogelijk hoog gelegd. De platenmaatschappij rekende op een vervolg in dezelfde stijl.
In plaats daarvan verscheen in 1979 Tusk: een dubbelalbum van twintig nummers waarop Fleetwood Mac soms nauwelijks klinkt als de band van Rumours.
Weg van de perfectie
Vooral Buckingham wilde voorkomen dat de groep zichzelf zou herhalen. Waar Rumours zorgvuldig gepolijst was, mocht Tusk schuren en ontsporen. Buckingham experimenteerde met vreemde ritmes, kale arrangementen en gitaren die soms bewust dun of vervormd klinken.
Zijn nummers zijn vaak kort, nerveus en hoekig. Invloeden uit punk en new wave sijpelen door, genres die in de jaren na Rumours de rockmuziek flink hadden opgeschud. Buckingham wilde bewijzen dat een van de grootste bands ter wereld nog steeds risico’s kon nemen.
Dat zorgde binnen één album voor enorme contrasten.
Christine McVie bleef schrijven vanuit haar talent voor warme, melodieuze pop. Stevie Nicks bracht haar gebruikelijke mysterieuze en romantische sfeer mee. Buckingham leek ondertussen soms bezig met een compleet andere plaat.
Juist die botsing geeft Tusk zijn karakter.
Drie schrijvers, drie werelden
Fleetwood Mac had altijd al meerdere songwriters, maar op Tusk worden hun verschillen nadrukkelijker dan ooit.
Christine McVie levert met nummers als Over & Over en Think About Me het meest vertrouwde Fleetwood Mac-geluid. Haar songs zijn ontspannen, melodieus en elegant.
Stevie Nicks neemt meer ruimte. Sara behoort tot haar mooiste composities en beweegt langzaam voort met die typische dromerige sfeer waarin haar beste werk zich bevindt. Haar nummers voelen groter en emotioneler dan de vaak korte experimenten van Buckingham.
En dan is er Buckingham zelf. Songs als Not That Funny, The Ledge en What Makes You Think You’re the One klinken soms bijna als demo’s die per ongeluk op een peperduur Fleetwood Mac-album terecht zijn gekomen. Maar dat is precies de bedoeling. Het album wil allesbehalve netjes en clean zijn.
Twee sleuteltracks
Sara: Stevie Nicks schreef met Sara een van de meest sfeervolle nummers van het album. De piano, zachte ritmesectie en haar zwevende zang creëren een nummer dat eerder langzaam voorbijdrijft dan rechtstreeks naar een refrein werkt.
De tekst is persoonlijk en raadselachtig tegelijk, zoals vaker bij Nicks. Liefde, verlies en herinneringen lopen door elkaar zonder dat alles wordt uitgelegd. Juist daardoor blijft het nummer intrigeren. Tussen alle experimenten op laat Sara horen hoe geraffineerd Fleetwood Mac nog altijd kon klinken.
Tusk: De titeltrack is het tegenovergestelde. Een vreemde baslijn, losse kreten, drums en uiteindelijk een complete marching band maken Tusk tot een van de merkwaardigste singles die een grote rockband op dat moment had kunnen uitbrengen.
Voor de opname werd de marching band van de University of Southern California ingezet. Het resultaat klinkt dreigend, feestelijk en absurd tegelijk. Wie na Rumours een nieuwe Go Your Own Way verwachtte, kreeg iets dat nauwelijks op een gewone popsingle leek.
De dure opvolger van Rumours
Tusk kostte enorm veel geld om te maken en verkocht uiteindelijk aanzienlijk minder dan Rumours. Daardoor kreeg het album lang de reputatie van een overdreven en enigszins mislukte opvolger. Maar die vergelijking is eigenlijk oneerlijk.
Fleetwood Mac probeerde helemaal geen tweede Rumours te maken. Dat is juist het hele punt. Tusk is rommelig, te lang en niet ieder experiment werkt even goed. Tegelijkertijd bevat het juist daardoor iets wat bij enorme succesvolle bands gemakkelijk verdwijnt: nieuwsgierigheid.
In plaats van hun succesformule eindeloos te herhalen, maakten ze een album waarop vijf muzikanten hoorbaar verschillende kanten op trekken.
Meer dan veertig jaar later is het album daardoor misschien wel interessanter geworden dan in 1979. Rumours blijft de perfecte Fleetwood Mac-plaat. Tusk is de plaat waarop ze besloten dat perfectie niet langer genoeg was.