De rubriek Poëzie-albums blijft zich als vanzelf vullen. Wat begon met een eenvoudige oproep in De Langstraat om oude albums weer eens tevoorschijn te halen, heeft inmiddels geleid tot een stroom aan bijzondere inzendingen. Steeds vaker blijken deze kleine boekjes niet alleen bewaard, maar ook gekoesterd te zijn; soms zonder precies te weten van wie ze ooit waren, maar altijd met zorg.
Door Tom Rietveld
Deze week komen de bijdragen uit handen van Jos en Jo Roelands, trouwe bezoekers van de vrijdagse koffieclub in Gertrudisstaete. Zij kregen een aantal oude poëzie-albums in bezit en bewaren deze met grote aandacht. De herkomst is niet altijd meer te achterhalen, maar dat doet niets af aan de waarde. Integendeel: juist het doorgeven en opnieuw delen geeft deze boekjes een tweede leven.
Met een vergrootglas en een glimlach
Wie zich bezighoudt met het ontcijferen van deze oude handgeschreven versjes, weet dat het soms een uitdaging kan zijn. De sierlijke letters, het vloeiende schrift en de tand des tijds maken het lezen niet altijd eenvoudig. Soms is een vergrootglas geen overbodige luxe.
Toch zit daar ook de charme. Waar tegenwoordig snel getypt wordt, werd vroeger met aandacht geschreven. Elk woord werd bewust op papier gezet. En die aandacht voel je nog steeds wanneer je de regels langzaam ontcijfert.
Om het voor de lezers van De Langstraat goed leesbaar te houden, worden de versjes, zoals gebruikelijk, naast de originele afbeeldingen ook uitgetypt weergegeven.
Een stem uit 1900 – helder en tijdloos
Een van de meest bijzondere bijdragen uit deze reeks is een versje dat teruggaat tot het jaar 1900. Opvallend genoeg is het handschrift uit die tijd vaak juist het best leesbaar. Het zorgvuldige schoonschrijven van toen werpt zijn vruchten nog altijd af.
Lieve Emma,
Al vraagt gij om een versje
Opdat ik het zou schrijven,
Doch allerliefste Emma,
Ik weet zoo waarlijk niet wat,
Doch toch wil ik u wenschen
Een heel gelukkig lot,
Bemind door alle menschen
En bovenal door God.
Tot aandenken aan uw vriendin
Johanna Willemsen
Hengelo, 26 augustus 1900
Een eenvoudige wens, maar een die meer dan een eeuw later nog steeds dezelfde warmte uitstraalt.
Liefde, verlangen en levenspad
Een tweede versje, eveneens gericht aan Emma, laat zien hoe vaak dezelfde thema’s terugkeren in deze albums: liefde, geluk en een goed leven.
Lieve Emma,
Een hart vol liefde en verlangen,
En bloemen in uw levenspad,
En schoone droomen hier op aarde,
Verhooren wenschen wel aan wie.
En bij dat alles, wat gij geniet,
Zoo wenscht ik u het allerbest.
Uw liefhebbende vriendin
M. Koebrugge
Hengelo, 7 maart
Ook hier weer die herkenbare toon: warm, oprecht en gericht op de toekomst.
Zonder naam, maar niet zonder betekenis
Niet alle versjes zijn volledig te herleiden. Namen vervagen, data raken onleesbaar en soms ontbreekt de context volledig. Toch blijven de woorden overeind.
Een versje gericht aan Johanna laat dat mooi zien:
Lieve Johanna,
Wees tevreden in het leven,
Al schijnt het soms wat zwaar,
Dan wordt de last verlicht
En vindt ge vreugde daar.
Levensvreugd en tevredenheid
Doen ieder mens goed,
Daarom, blijf tevreden
In vreugde en in nood.
Wie het schreef, weten we niet zeker. Maar wat er bedoeld wordt, is glashelder.
Dinsdag 2 januari
Lieve Jo,
Meen je dat ik op dit blad
Al mijn wensen neer kan schrijven
Neen ik zeg en ’t zijn geen Praatjes
Dat ik honderden ben in blaadjes
Daar bepaald voor nodig had
Daarom zeg ik maar al vast
Roozen bloeien voor je
Uw broertje Gerard
En dan het versje uit Hengelo van Tante Jansje 31.8.18
Beste Jo,
Waarom biedt gij best Jo’tje
Daar gij weet dat ik niet dicht
Mij dit vriendelijk albumblaadje
Vragend om een klein gedicht
Moet ik hier mijn naam dan schrijven
Onder heel uw vriendenrij
Of anders, vergeet gij mij
Neen gij zult mij niet vergeten
Want ook ik vergeet u niet
Bij uw album neergezeten
Denkt gij ook ook aan mij, is ’t niet?
Van uw Tante Jansje
En dit gedichtje weer heel hoffelijk
Lieve Jo,
Achter struik en riet verscholen
Bloeit steeds aan den stillen vliet
Het onmerkbaar daar verscholen
Hemelsblauw Vergeet- mij-niet
Vriendschappelijk bied ik u dit blaadje
In uw album hartelijk aan
Met de reine hartebede
Dat het U steeds wel mag gaan
Van uw schoolvriendinnetje
G.C. Potman
Ook broederliefde blijft altijd bestaan
Lieve Johanna,
De schoonste van de roze
Bloeit maar voor korten tijd
Maar de getrouwe vriendschap
Duurt tot in eeuwigheid
Laat wij de rozen welken
Laat wij haar schoon vergaan
Maar blijven tussen ons steeds
De vriendschapsband bestaan
Uw liefhebbende broertje
Hendrik Broeze
De kracht van eenvoud
Wat deze versjes met elkaar gemeen hebben, is hun eenvoud. Geen ingewikkelde taal, geen grote woorden, maar kleine zinnen met een duidelijke bedoeling.
En juist dat maakt ze zo sterk.
Woorden als:
Wees tevreden
Blijf gelukkig
Vergeet mij niet
Ze komen steeds terug. Generaties lang. En blijkbaar zijn ze nog altijd relevant.
Gertrudisstaete als ontmoetingsplek van verhalen
Het is mooi dat deze albums via de koffieclub in Gertrudisstaete naar boven zijn gekomen. Het is een plek waar mensen samenkomen, verhalen delen en herinneringen levend houden.
En precies dat doen deze poëzie-albums ook. Ze verbinden mensen; soms uit dezelfde tijd, soms over generaties heen.
Jos en Jo Roelands laten zien dat je niet precies hoeft te weten van wie een album is om het toch te kunnen waarderen. Het bewaren alleen al is een vorm van respect voor het verleden.
Een inkijkje dat blijft raken
Wat begint als een klein boekje met versjes, blijkt telkens weer een venster naar een andere tijd. Een tijd waarin een paar regels in een album een tastbare herinnering vormden.
Geen appje, geen bericht dat verdwijnt, maar woorden op papier, bedoeld om te blijven.
En dat doen ze.
De originele pagina’s worden geplaatst, en de teksten worden uitgetypt zodat iedereen ze kan lezen. Niet alles komt tegelijk aan bod, maar elke inzending wordt zorgvuldig bewaard en krijgt een plek.
Kleine woorden, grote waarde
Wat ooit begon als een klein gebaar, een paar regels in een album, blijkt nu van grote waarde. Voor de schrijver, voor de ontvanger en voor iedereen die het jaren later opnieuw leest. Samen houden we deze kleine stukjes geschiedenis levend.
Blijf zoeken, blijf insturen
De oproep blijft dan ook onverminderd van kracht.
Heeft u nog een poëzie-album liggen?
Van uzelf, van uw moeder, oma of misschien nog ouder?
Kijk eens in die kast, die lade of die doos op zolder.
Sla het album weer eens open.
En deel het.
E-mail: tomrietveld@me.com
WhatsApp: 06-51217918