De Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’ houdt op woensdag 18 februari een, ook voor niet-leden gratis toegankelijke lezing over het pastoraat in Brabant in de 15e 16e eeuw. Deze lezing wordt verzorgd door Prof. dr. Arnoud-Jan A. Bijsterveld, Emeritus Hoogleraar Cultuur in Brabant. Over de pastoors in de vijftiende en zestiende eeuw lijken zowel humanisten en hervormers als hedendaagse historici het eens: ze waren onontwikkeld en incompetent. Dit eenzijdige beeld verdient echter nuancering. De lezing vindt plaats in het Sint GertrudisStaete, Venestraat 18 in Geertruidenberg. De aanvang is 20.00 uur; inloop vanaf 19.30 uur.

Door Jan Hoek

Over de pastoors in de 15e en 16e eeuw lijken zowel tijdgenoten als tegenwoordige historici het eens te zijn: ze waren laag ontwikkeld en ongeschikt voor hun ambt, stonden op een laag zedelijk peil omdat ze vaak samenleefden met een vrouw en lieten zich in hun parochies vervangen door ongeschikte ‘huurlingen’. Maar is dat beeld niet te eenzijdig? Arnoud-Jan Bijsterveld promoveerde in 1993 op een onderzoek naar ruim drieduizend pastoors die tussen 1400 en 1570 werkzaam zijn geweest in de dekenaten Hilvarenbeek, Cuijk en Woensel, ongeveer overeenkomend met het huidige Noord-Brabant. Van deze pastoors werden gegevens verzameld over bepaalde aspecten van hun leven en werken, te weten de geografische herkomst, de sociale afkomst, de scholing, de rekrutering, het carrièreverloop, de taakuitoefening en de levenswandel (vooral het onderhouden van de celibaatsplicht). Het doel van het onderzoek was cijfers te verzamelen over bijvoorbeeld het intellectuele en zedelijke peil van de pastoors. In het eerste deel van de lezing zal de spreker, aan de hand van het leven en de carrière van vier pastoors, ingaan op de belangrijkste conclusies van zijn onderzoek en een algemeen, wat meer genuanceerd beeld schetsen van de geestelijkheid op het breukvlak van middeleeuwen en de nieuwe tijd. Daarna zal hij ingaan op de kerkelijke situatie en de pastoors in onze omgeving.

Noteer vast de datum van de volgende lezing in uw agenda: 18 maart over ‘Omgang met krankzinnigheid in vroeger tijd’.