Geertruidenberg – Wie op zondag 13 september tijdens Rondje Den Berg door de Brandestraat loopt, doet er goed aan even van de gebruikelijke route af te wijken. Achter de karakteristieke gevel van de voormalige bioscoop aan Brandestraat 20 gaat namelijk een bijzondere wereld open. Zes kunstenaars brengen er onder de naam Cinéma des Artistes fotografie, grafiek, sieraden, sculpturen en Japanse kunst samen. Een expositie voor één dag, maar wel op een plek waar kunst en geschiedenis elkaar op een bijzondere manier ontmoeten.

Door Tom Rietveld

De gevel verraadt het verleden nog altijd. Boven de entree staat in grote letters ‘De Bioscoop’. Daniëlle Blomert en haar man Martijn liepen er jarenlang langs met de gedachte: als we hier ooit eens zouden kunnen wonen… Toen het pand dit voorjaar daadwerkelijk te koop kwam, hoefden ze dan ook niet lang na te denken.

“Mijn man is hier vroeger regelmatig naar de bioscoop geweest en ikzelf één keer als kind”, vertelt Daniëlle. “Dat maakt het natuurlijk extra bijzonder.” Inmiddels wonen zij in het pand en wordt een deel ervan ook beschikbaar gesteld voor vergaderingen, bijeenkomsten, evenementen en fotoshoots. En nu dus voor kunst.

Terug naar 1986

Daarmee wordt tegelijkertijd een oude traditie nieuw leven ingeblazen. Al in 1986 werd in de Brandestraat een kunstenaarsstraat georganiseerd. Onder aanvoering van Ruud des Artiest presenteerden destijds negen kunstenaars hun werk in de straat. In oude krantenberichten duikt zelfs de naam Rue des Artistes op.

Jarenlang sloot die kunstmanifestatie mooi aan bij Rondje Den Berg. De opzet van het festival veranderde in de loop der tijd, maar het kunstzinnige karakter van het smalle straatje bleef ergens sluimeren.

Toen de nieuwe eigenaren van de voormalige bioscoop zich aandienden, vielen de puzzelstukjes opnieuw in elkaar. Binnen exposeren heeft bovendien praktische voordelen. Fotografie, sieraden en kwetsbaar werk zijn nu eenmaal minder gelukkig met een plotselinge septemberbui.

De expositie behoort formeel niet tot het programma van Rondje Den Berg, maar de kunstenaars doen nadrukkelijk mee met de feestelijke dag. En aan gastvrijheid zal het niet ontbreken: bezoekers worden zelfs ontvangen door een heuse piccolo.

Fotografie met gevoel

Mariëtte Aernoudts noemt zichzelf met een glimlach een laatbloeier in de fotografie. Ze begon met portretten, maar tijdens de coronaperiode veranderde haar werkwijze noodgedwongen.

“Je kon mensen nauwelijks ontmoeten, dus ben ik veel meer naar de natuur gaan kijken.”

Inmiddels combineert ze beide werelden. Haar fotografie bracht haar bovendien ver buiten de regio. Werk van haar was onder meer te zien in Toscane, Parijs en tijdens het fotofestival in Arles. Dit jaar behaalde ze bovendien een bijzondere landelijke erkenning: tijdens een wedstrijd van Nederlandse fotoclubs werd een van haar foto’s uitgeroepen tot foto van het jaar.

Voor Cinéma des Artistes wil ze portretten combineren met recenter werk waarin gevoelens, ontmoetingen en persoonlijke momenten een belangrijke rol spelen.

Een ring om bij te mijmeren

Van fotografie naar het allerkleinste werk in de tentoonstelling: de sieraden van Ingeborg de Groot. Zij volgde in Schoonhoven zowel de opleiding goudsmeden als zilversmeden en mag zich daardoor edelsmid noemen. Maar haar werk is lang niet altijd klein. Zo maakte zij ooit een bijna twee kilo wegende ‘Hersenkan’, waarin een minuscuul druppeltje symbool staat voor kennis.

In Geertruidenberg ligt de nadruk op haar MijmeRingen. Die passen opvallend goed bij deze tijd.

“We krijgen via AI overal razendsnel antwoorden”, zegt De Groot. “Maar juist zelf nadenken, zoeken, vragen stellen en soms worstelen brengt je tot nieuwe ideeën.”

De beweegbare ring nodigt letterlijk uit tot spelen en mijmeren. Daartegenover staan haar uitbundige ‘Enjoy-ringen’: sieraden die bijna een excuus vormen om even helemaal niets te hoeven behalve genieten.

Schoonheid in vergankelijkheid

Karin Oude Sogtoen begon op latere leeftijd aan de kunstacademie in Arendonk in België en raakte daar gegrepen door grafiek, vooral door de etstechniek. Haar inspiratie komt uit de natuur. Roest, planten, afdrukken en verschillende ondergronden worden gecombineerd met verfijnde etslijnen. Hoewel een ets technisch vaker kan worden afgedrukt, zoekt Oude Sogtoen juist niet naar grote oplages.

“Na vijf keer dezelfde plaat afdrukken heb ik het eigenlijk wel gezien”, zegt ze lachend.

Haar werk sluit aan bij het Japanse begrip wabi-sabi: het ontdekken van schoonheid in het vergankelijke en onvolmaakte. Daardoor krijgen de werken een stille, bijna meditatieve uitstraling. Een breuk mag gezien worden.

Ook Marloes Verheijen vond inspiratie in Japan. Zij verdiepte zich in kintsugi, de eeuwenoude kunst waarbij gebroken keramiek niet zo onzichtbaar mogelijk wordt gerepareerd, maar waarbij de breuk juist onderdeel wordt van de schoonheid van het voorwerp. Verheijen werkt met traditionele Japanse urushi-lak, afkomstig van de urushi-boom. Het is een arbeidsintensief proces. Een voorwerp wordt laag voor laag hersteld; soms worden goud-, zilver- of andere metaalpoeders gebruikt om de breuk zichtbaar te accentueren.

“De lijn krijgt een verhaal”, vertelt ze. “Je probeert niet te verbergen dat iets gebroken is.”

Ze verbleef tweeënhalve maand in Japan om de techniek te leren en keert er terug om zich verder in het ambacht te verdiepen. Tijdens de tentoonstelling toont ze niet alleen voltooide stukken, maar ook verschillende stadia van het herstelproces.

Stilte in sculpturen

De jongste deelnemer, Robin Jacobs, maakt sculpturen en objecten voor interieurs. Als kind tekende en boetseerde hij al onder invloed van een kunstzinnige overgrootvader. Daarna koos hij aanvankelijk voor een rechtenstudie, maar uiteindelijk won de kunst.

Zijn ontwerpen zijn sterk geïnspireerd op natuurlijke vormen.

“In de natuur kom ik tot rust”, vertelt Jacobs. “Die rust probeer ik ook in een interieur terug te brengen.”

Zijn sculpturen worden in kleine oplages vervaardigd en vinden inmiddels hun weg naar winkels en interieurs in verschillende Europese landen. Het zijn objecten die volgens Jacobs niet alleen decoratief moeten zijn, maar mensen even moeten laten vertragen en kijken.

Kijken naar het gewone

De zesde kunstenaar, Inge Jongeneelen, kon bij het gezamenlijke gesprek niet aanwezig zijn, maar haar fotografie sluit prachtig aan bij het idee van bewust kijken. Onder de naam Simpelbeeld legt zij juist kleine, ogenschijnlijk gewone situaties vast. Een detail dat anderen voorbijlopen, kan door haar blik ineens een sterke compositie worden. Fotografie die bewijst dat goed kijken iets anders is dan alleen maar ergens naar kijken.

Kunst die ook iets teruggeeft

Cinéma des Artistes krijgt ten slotte nog een sociale dimensie. Van verkocht werk gaat een deel van de opbrengst naar Stichting Met je Hart Geertruidenberg, die zich inzet voor ouderen die dreigen te vereenzamen. Onder meer door hen regelmatig samen aan tafel te brengen.

Zo krijgt die ene zondag in de oude bioscoop meerdere betekenissen. Een gebouw vol herinneringen krijgt opnieuw bezoekers over de vloer, een kunstenaarsstraat uit 1986 lijkt voorzichtig te ontwaken en zes kunstenaars laten ieder op hun eigen manier zien wat er gebeurt wanneer je even stilstaat, kijkt en aandacht schenkt.

Misschien moet dat oude straatnaambord Rue des Artistes inderdaad nog maar eens uit de kast worden gehaald.

Cinéma des Artistes – zondag 13 september, Atelier De Bioscoop, Brandestraat 20, Geertruidenberg. Van 11.00 tot 17.00 uur.