Sovon Vogelonderzoek is het kenniscentrum voor verspreiding en trends van in het wild levende vogels in Nederland. Van 1 december tot en met 30 november 2030 brengt de vereniging de vogels in ons land opnieuw in kaart en brengt eens in de circa vijftien jaar een Vogelatlas uit. Duizenden vogelaars gaan als vrijwilligers het veld in om op systematische wijze te tellen en zo de vijfde Vogelatlas van Nederland mogelijk te maken. Ook in de gemeente Geertruidenberg zijn tellers nodig. Voor belangstellende vogelliefhebbers houdt Sovon, in nauwe samenwerking met Natuurfederatie Geertruidenberg, op dinsdag 3 november een bijeenkomst in het clubhuis van HSV Ons Genoegen. Atlas-districtscoördinator Leo Ballering van Sovon vertelt de aanwezigen vanaf 19.30 uur tijdens een PowerPoint-presentatie alles over onder meer de Vogelatlas 2026-2030, atlasblokken, kilometerhokken, de ‘gouden grid’ en de telperioden. Vogelliefhebbers zijn van harte welkom. Vanwege organisatorische redenen wel graag vooraf aanmelden via email: wilgils@ziggo.nl.

Door Jan Hoek

De verspreidingsgebieden van vogels veranderen soms razendsnel. Vogels reageren op veranderingen in hun leefomgeving, zoals de hogere wintertemperaturen, de oprukkende bebouwing, intensieve landbouw en de aanleg van nieuwe natuurgebieden. De nieuwe atlas bouwt voort op de vorige atlas uit 2018 en is nodig omdat de vogelbevolking in ons land snel verandert. Waar de vorige atlas zich vooral richtte op broed- en wintervogels, worden nu ook trekvogels en de verspreiding van maand tot maand (jaarrond) gemeten. Sovon vraagt de vogelaars zich ook voor de jaarrondmeting te melden. Die tellingen kunnen eventueel verspreid over meerdere jaren, maximaal drie, uitgevoerd worden. Bij deze tellingen gaat het om steekproeven. Het doel van deze jaarrondtellingen is niet alleen om schattingen per seizoen van alle soorten te kunnen maken, maar ook om doortrekkende vogels op te pikken. Sovon is in 1973 opgericht als ‘Stichting Ornithologisch Veldonderzoek Nederland’. In 1976 fuseerde Sovon met het ‘Contactorgaan voor Vogelstudie’(COV) en werd de stichting omgezet in een vereniging. Vanwege de bekendheid van de afkoring SOVON, bleef deze staan voor ‘Samenwerkende Organisaties Vogelonderzoek Nederland’.

Blokken en hokken

Namens de Natuurfederatie Geertruidenberg is Wil van Gils, soms samen met Niek Wisse, rondom de gemeente actief met het tellen van vogels. Hij zegt daarover: “Om veranderingen in verspreiding en aantallen bij te houden, is het nodig om vogels systematisch te tellen. De jaarrond Vogelatlas 2026-2030 bestaat uit drie onderdelen: tellingen in het broedseizoen, in de winter en de maandelijkse tellingen door het jaar heen. Daarbij werken we met een indeling van atlasblokken en kilometerhokken. Het doel van de voorjaars- en wintertellingen is om een zo compleet mogelijk beeld van de broedvogels of overwinterende vogels in een atlasblok te krijgen.” Nederland is verdeeld over 1685 atlasblokken van 5 x 5 kilometer. In bijna elk blok ligt een ‘gouden grid’ van acht kleinere kilometerhokken van 1 x 1 km. Wil van Gils zegt tot besluit: “We hopen dat veel vogelliefhebbers enthousiast zijn, de bijeenkomst op 3 november bezoeken en vanaf begin december het veld in willen gaan voor deze leuke uitdaging. Samen een gebied in kaart brengen voor de Vogelatlas is niet alleen leerzaam en leuk; je eigen woon- en leefomgeving uitkammen voor de Vogelatlas geeft ook veel voldoening.” Heb je een passie voor vogels, maar zonder telervaring in het veld, dan is de bijeenkomst in het aan de Burg. Allardstraat 2 in Geertruidenberg gevestigde clubhuis van HSV Ons Genoegen zeker zinvol. Je kunt als ‘oefenende teller’ aansluiten bij ervaren tellers en samen een atlasblok onderzoeken. Zet de datum 3 november in uw agenda en meld u, zonder enige verplichting, uiterlijk 27 oktober aan via ‘wilgils@ziggo.nl’ voor deze bijzondere bijeenkomst.