Natuurfederatie Geertruidenberg zet zich vanaf de oprichting in voor het versterken van de biodiversiteit en het vergroten van de leefomgeving voor mens, dier en plant binnen de gemeente Geertruidenberg. Een van de grootste projecten van de stichting, die volledig op vrijwilligers draait, was de realisatie van een oeverzwaluwwand op het terrein van Sibelco in Geertruidenberg, langs de dijk van het Noordergat. Zo’n acht jaar later gaat Natuurfederatie Geertruidenberg een tweede wand plaatsen bij de plas van Caron. Zowel de grondeigenaar als de gemeente Geertruidenberg hebben goedkeuring gegeven. Als alles volgens planning verloopt wordt deze oeverzwaluwwand september/oktober van dit jaar geplaatst.

Door Jan Hoek

Aan de zuidkant van de gemeente ligt het plassengebied, zo genoemd vanwege de aanwezigheid van twee zandwinputten. De noordelijke put staat ook wel bekend als de Nion-plas en de zuidelijke als de Put of Plas van Caron. Tijdens zandwinning van deze plas in 2023 en 2024 heeft de oeverzwaluw zich genesteld in de zanddepots. Helaas zijn door hoosbuien in 2024 nestgaten ingestort. Het bestuur van Natuurfederatie Geertruidenberg, bestaande uit Henny Bisschop (voorzitter), Peter Verwaters (secretaris) en John Gaasbeek (penningmeester), is vervolgens in gesprek gegaan met gebiedsontwikkelaar K3. Dit met als doel de realisatie van een oeverzwaluwwand in het gebied. Waterschap Brabantse Delta heeft K3 weliswaar vergunning gegeven voor zandwinning, maar wel met de verplichting van verondieping. Dat houdt in dat na het verwijderen van licht verontreinigde grond in de plas de bodem na de zandwinning moet worden opgehoogd. Door het verondiepen met onder meer voedselrijker baggerslib zal er na de aanleg van een stuk grond in de plas ruimte komen om een oeverzwaluwwand te plaatsen. Overigens zijn er volgens het waterschap tot nu toe geen afwijkingen getroffen in het water

Natuurwerkgroep

Het gebied wordt na het verondiepen heringericht met moeras- en rietlanden en wordt daarmee een goed foerageergebied voor de oeverzwaluw. Het is een migrerende vogelsoort die normaal in Midden-Afrika leeft. In het voorjaar komen de vogels naar ons land om op een hun vertrouwde broedplek een nieuwe generatie op te voeden. De realisatie van de oeverzwaluwwand zorgt wel voor het nodige onderhoud. Oeverzwaluwen gebruiken namelijk nooit een oud nest en graven elk jaar opnieuw en zo’n twee meter diep nest. Om onder meer onderhoud te plegen aan de oeverzwaluwwand op het terrein van Sibelco is de Natuurwerkgroep van de Natuurfederatie Geertruidenberg opgericht. De oeverzwaluwwand, op een schiereilandje aan de westzijde van de Plas van Caron, wordt tien meter breed en 2,5 meter hoog met daarin 195 nestgaten die een diameter van 7 centimeter hebben. De Natuurfederatie gaat samen met K3, de Grondbank en BrabantGroen betonnen L-elementen en stelcon-platen voor het onderhoud plaatsen. Na plaatsing zal er door de Natuurfederatie rond de wand een kruidenmengsel worden ingezaaid en, als natuurlijke bescherming van de nestlocatie, meidoornstruiken worden geplant. Deze duurzame en stabiele plek voor nesten van de oeverzwaluw kan gerealiseerd worden dankzij cofinanciering en subsidie van de Provincie Noord-Brabant, Leefgebied Agrarisch Landschap (LAL), via Brabants Landschap, Vogelbescherming Nederland en de Nationale Postcode Loterij.

Samenwerking projecten

Gezien de locatie en het gegeven dat de oeverzwaluwen het gebied al ontdekt hebben, is het aannemelijk dat de oeverzwaluw er zich in 2027 bij de Plas van Caron zal gaan nestelen en wordt het hopelijk net zo’n succes als het eerste oeverzwaluw-project van de Natuurfederatie zo’n acht jaar geleden. Een contente Peter Verwaters zegt tot besluit: “Met dit project laat Natuurfederatie Geertruidenberg zien dat er, door in gesprek te gaan en samenwerking te zoeken met bedrijven, mooie projecten te realiseren zijn. De proactieve aanpak doen we als we als Natuurfederatie kansen zien; niet alleen bij bedrijven, maar ook bij particuliere grondbezitters en boerenbedrijven. Sinds de oprichting in 2017 is er al veel bereikt om soorten te behouden en biodiversiteit te herstellen.” Voorbeelden daarvan zijn onder andere zwaluwprojecten in Raamsdonk en het plaatsen van tenen manden voor wilde eenden, kasten voor vleermuizen en ruim 120 nestkasten voor mezen, laatstgenoemd als natuurlijke bestrijding van de processierups. Vóór het broedseizoen 2027 zal de oeverzwaluwwand gereed zijn en wordt er een informatiebord geplaatst met onder andere info over de oeverzwaluw en de logo’s van alle betrokkenen bij dit project.