Nog voordat de schemering was ingevallen, stroomden vrijdagavond 26 juni de eerste bezoekers al richting de kermis in Raamsdonksveer. Nadat de opening vanwege Code Rood naar de avond was uitgesteld, bleek de zwoele zomeravond uiteindelijk toch het perfecte decor voor een sfeervolle start van het jaarlijkse volksfeest. Jong en oud trok massaal naar de kleurrijke attracties, de geur van suikerspin, popcorn en versgedraaid ijs vulde de lucht en overal klonken vrolijke stemmen, muziek en opgewonden kreten.

Door Tom Rietveld

Vooral de jeugd wist de weg naar de nieuwste spectaculaire attracties moeiteloos te vinden. Waar vroeger de draaimolen en de botsauto’s de grootste publiekstrekkers waren, domineren tegenwoordig de zogeheten thrill-rides: imposante attracties die bezoekers tientallen meters de lucht in slingeren, razendsnel ronddraaien en meerdere keren ondersteboven laten gaan.

Bij de grote Phantom Thrill-ride stappen de waaghalzen met een mengeling van spanning en enthousiasme uit de gondels. Een jonge bezoeker hoeft niet lang na te denken wanneer gevraagd wordt hoe hij de rit heeft ervaren.

“Een negen van de tien,” lacht hij nog licht buiten adem. “Hij was echt eng. Je draait alle kanten op. Je weet gewoon niet meer waar boven of onder is.” Bang geweest? “Niet echt… maar als je een paar keer ondersteboven hangt, denk je toch even: dit is wel heel heftig.”

Een vriend die eveneens net uit de attractie komt, hoeft geen interview. Lachend roept hij slechts één zin terwijl hij verder loopt: “Nooit meer!”

Juist dát lijkt voor veel jongeren de aantrekkingskracht van de moderne kermis te zijn. Hoe spectaculairder, hoe beter.

Cash is verleden tijd

Ook achter de schermen verandert de kermis voortdurend. Exploitant Nicky Jan Jas, eigenaar van de Miami Trip, ziet hoe de techniek niet alleen de attracties verandert, maar ook het betalingsverkeer.

“Bijna iedereen betaalt tegenwoordig met zijn telefoon of bankpas. Dat is de tijd waarin we leven.”

Zelf zit hij inmiddels al achttien jaar in het vak. “Ik ben begonnen met de muntjesschuivers. Die heb ik nog steeds. De Miami Trip run ik nu ongeveer negen jaar.” Zijn attractie behoort tot de modernere generatie kermisvermaak. Opbouwen gaat dankzij de techniek relatief snel, maar de investeringen zijn enorm. “Zo’n attractie kost natuurlijk heel veel geld. Gelukkig kan ik hem vrij snel opbouwen en afbreken.”

In een seizoen bezoekt hij ongeveer 28 kermissen met de Miami Trip en daarnaast nog eens zo’n 30 locaties met de muntjesschuivers.

Code Rood kost omzet

Toch begon deze editie niet zonder zorgen. Vanwege de extreme hitte besloot de gemeente, in overleg met de burgemeester, de opening enkele uren uit te stellen. Begrijpelijk, vindt ook de exploitant, maar economisch heeft zo’n besluit wel gevolgen. “Voor kinderattracties is dat natuurlijk heel vervelend. Hun grootste drukte zit juist in de middag. In de avond komen daar veel minder kinderen.” Ook voor de grotere attracties betekent ieder verloren openingsuur minder inkomsten, terwijl de kosten gewoon doorlopen. “Opbouwen kost geld, de standplaats kost geld en het personeel is er ook gewoon.” Hij begrijpt de veiligheidsmaatregelen volledig. “Je wilt natuurlijk geen ongelukken. Veiligheid gaat voor.”

Toch hoopt hij dat bezoekers de komende dagen alsnog massaal naar de kermis komen. “We moeten toch proberen de kosten weer een beetje terug te verdienen.”

Van kinderwagen naar Dubai Shake

Even verderop is het een stuk rustiger. Bij de opvallende ijswagen staat Carlos Vermeulen, die inmiddels al sinds 1982 met zijn ambachtelijke ijs door Nederland reist. Zijn allereerste kermis was uitgerekend in Raamsdonksveer.

“Toen was ik achttien jaar. Hier ben ik eigenlijk het kermisleven ingerold.” Hij bewaart warme herinneringen aan de bekende kermisfamilie Reemer uit Bergen op Zoom. “Die hadden vroeger de scooters en de beroemde Cake Walk. Dat waren toen dé attracties.” Waar hij vroeger tientallen kermissen bezocht, rijdt hij tegenwoordig vooral jaarmarkten af en nog slechts enkele kermissen. Zijn assortiment veranderde eveneens met de tijd. “Mensen nemen tegenwoordig niet meer genoegen met een gewoon ijsje.”

Een van zijn nieuwste toppers is de Dubai Tasty Shake, een rijk gevulde ijsspecialiteit die opvallend veel belangstelling trekt. “Daar zit veel meer werk in, maar als de klant tevreden is, doen wij het graag.”

Na ruim veertig jaar kent hij veel bezoekers inmiddels persoonlijk. “Sommigen kwamen vroeger als baby in de kinderwagen en staan nu met hun eigen kinderen voor de wagen.” Juist die ontmoetingen maken het vak nog steeds bijzonder.

Jong en oud

Ondanks de moderne attracties blijft de kermis vooral een ontmoetingsplek. Kinderen lopen trots rond met een knuffel die ze net hebben gewonnen bij een attractie. Tieners poseren met meterslange suikerspinnen of zoeken elkaar op bij de botsauto’s. De kleurrijke verlichting weerspiegelt zich in de warme zomeravond en overal klinkt gelach. Dat is misschien wel de grootste kracht van de kermis.

Voor even verdwijnen leeftijdsverschillen, dagelijkse zorgen en drukke agenda’s naar de achtergrond. Iedereen komt voor hetzelfde doel: plezier maken.

Als de muziek langzaam harder wordt en opnieuw een groep jongeren gillend de lucht in wordt geslingerd, lijkt één conclusie gerechtvaardigd. Na een aarzelende start door de hitte heeft de kermis van Raamsdonksveer alsnog haar vertrouwde sfeer gevonden.

Terwijl de avond langzaam over Raamsdonksveer valt, blijven de lichtjes van de attracties fonkelen. Kinderen lopen trots met een gewonnen knuffel onder de arm, jongeren zoeken nog één keer de spanning op in de hoogste attracties en opa’s en oma’s genieten vanaf een bankje van alle drukte. Zo verbindt de kermis, net als tientallen jaren geleden, opnieuw jong en oud.

Van jaarmarkt tot volksfeest: de rijke geschiedenis van de Brabantse kermis

Het woord kermis is afgeleid van kerkmis. Oorspronkelijk werd hiermee de jaarlijkse viering bedoeld van de inwijding van een kerk. Rond die feestdag ontstonden markten waar boeren, ambachtslieden en handelaren hun goederen verkochten. Al snel kwamen daar muzikanten, goochelaars, acrobaten en draaimolens bij en groeide de kerkelijke viering uit tot een uitbundig volksfeest.

In Brabant kreeg de kermis een heel eigen karakter. Dorpen leefden er weken naartoe. Mensen trokken in hun mooiste kleding naar het centrum, ontmoetten familie en bekenden en genoten van muziek, dans en lekkernijen.

Een bijzondere traditie was het eten van gebakken of gerookte paling. Vooral langs de Maas en de Biesbosch hoorde paling jarenlang onlosmakelijk bij een kermisbezoek. Daarnaast waren oliebollen, poffertjes, suikergoed, nougat en later ook ijs vaste onderdelen van het feest.

De attracties zagen er destijds heel anders uit dan nu. Een eenvoudige draaimolen, schommels, zweefmolens, schiettenten, kop-van-jut, spiegelpaleizen en later de botsauto’s vormden jarenlang de grote publiekstrekkers.

Waar vroeger vooral gezinnen en hele buurten samen naar de kermis gingen, zoeken jongeren tegenwoordig vaker de spectaculaire thrill-rides op. Toch is de kern van het feest nauwelijks veranderd.

Ook anno 2026 blijft de kermis een plaats waar generaties elkaar ontmoeten, herinneringen worden gemaakt en het dorp enkele dagen lang samen feestviert. Dat maakt de kermis nog altijd tot een van de meest geliefde tradities van Brabant.