Lagere Landbouwschool

De lessen van de R.K. Lagere Landbouwschool begonnen op maandag 12 september 1938 in het raadhuis in Raamsdonk. Dat pand had tot 1929 als raadhuis dienstgedaan, waarna de ambtenaren verhuisden naar het nieuwe gemeentehuis aan het Heereplein. Op 9 september, de dag na het 40-jarig jubileum van koningin Wilhelmina, was de plechtige inzegening van de school. Omdat de school tijdens de oorlog in 1943 onder toezicht van de NSB zou komen te staan, werd besloten de landbouwschool te sluiten. Op 17 mei 1944 was er een grote brand in raadhuis. Oorzaak was het stoken van takkenbossen door de toen in het raadhuis woonachtige NSB’er en WA-gemeenteveldwachter Hendrik Albertus Meijer. Op 31 oktober 1944 werd het voormalige raadhuis door vluchtende Duitsers totaal verwoest. Na de oorlog werden, na een onderbreking van twee jaar, de lessen voortgezet in het Leo-gebouw in Raamsdonk. Hoofd van de school was Jozef Victor (Joos) Castenmiller. Hij fietste ruim een jaar dagelijks tussen Raamsdonk en zijn woonplaats Ginneken, voordat hij met zijn gezin in een gemeentewoning aan de Julianalaan in Raamsdonksveer betrok. Die was echter in een dermate slechte staat, dat besloten werd eerst een woning voor de Castenmillers te bouwen en daarna pas de landbouwschool. De woningbouw lukte, maar vanwege de Tweede Wereldoorlog, was er onvoldoende cement beschikbaar om de school te bouwen. Pas eind december 1948 kon de door architect Kees de Bever ontworpen school geopend worden. Links van de voordeur was het enige klaslokaal en aan de rechterkant het kantoor. In de uitbouw was het overblijflokaal. Aangezien de Lagere Landbouwschool de enige in de omgeving was, kwamen er ook leerlingen uit onder andere Dongen, Made en Hank naar die school. Achter de school was een proeftuin, met daarin onder meer fruitbomen die schoolhoofd Castenmiller speciaal uit Wageningen had laten komen. De vakken die er gegeven werden, waren onder andere Nederlands, rekenen, dier- en plantkunde en scheikunde. Op 10 maart 1961 overleed Joos Castenmiller tijdens een pauze op school, op het moment dat hij met zijn collega’s in overleg was. Hij werd als schoolhoofd opgevolgd door Janssens. Na een grondige verbouwing van het schoolgebouw werd in 1973 in het pand de brandweerkazerne in gebruik genomen.

Henricusgebouw

In het gebouw aan het Schoolpad werd in 1872 de eerste drie klassen tellende openbare school in Raamsdonksveer opgericht. Het deed slechts dienst tot 1895 toen aan het Heereplein een nieuwe, grotere school in gebruik werd genomen. Nadat het pand aan het Schoolpad de schoolbestemming verloor, deed het dienst als school voor bouwkundig- en machinetekenen. Omstreeks 1930 kocht pastoor Brekelmans het pand en gaf het de naam Henricusgebouw, naar de Duitse keizer Henricus, die leefde van 973 tot 1024, een voor die tijd vreedzaam man die opriep tot orde, rust en plichtbetrachting. In 2009 werd het vervallen Henricusgebouw gekozen als lelijkste plek in Noord-Brabant. Daarmee won het voormalige schoolgebouw een opknapbeurt van 700.000 euro, beschikbaar gesteld door de provincie. Grootste concurrent was de gemeente Oosterhout met een kloostermuur langs de Abdis van Thornstraat. Toenmalig burgemeester Matthieu Meijer zei daarover destijds: "Daar is alleen een beetje voegsel nodig". Daarop stuurde zijn Oosterhoutse collega hem een bril, om de muur beter te kunnen bekijken. Als reactie schonk burgemeester Meijer hem een metselkuip en een voegspijker. Van de dertigduizend Brabanders stemden ruim 4.000 op het Henricusgebouw, voldoende om onder leiding van Bert Joosen en Wim Zijlmans dat jaar fase 1 van een uitgebreid een restauratieproject te starten. In feite wordt er in het Henricusgebouw nog steeds lesgegeven. Stichting De Handwijzer verzorgt er namelijk creatieve cursussen als tekenen, schilderen (voor jeugd en volwassenen), beeldhouwen en keramiek.

Theodorusschool en Theresiaschool

Op 17 december 2017 werd op initiatief van Veers Erfgoed het gerestaureerde beeld van Theodorus onthuld op de plaats waar van 1912 tot 1994 de Theodorusschool. Voor die gelegenheid hadden de Veerse amateurbrouwers Joan Beerens en Adam Oldenburg een speciaal Theodorusbier gebrouwen. Toenmalig wethouder Bert van den Kieboom, samen met de toen oudste nog in leven zijnde oud-leerling Harrie van Steijn, zorgden voor de onthulling van het beeld. Initiatiefnemer voor de bouw van een katholieke school was burgemeester G. Heere. Hij bood in 1911 pastoor J. van Brussel, die dat jaar zijn 40-jarig priesterjubileum vierde, een groot bedrag aan, dat door inzameling nog verdrievoudigd werd. Achter de lagere school, het woord basisschool bestond toen nog niet, werd het Fraterhuis H. Theodorus gebouwd, genoemd naar Theo Heere, niet alleen zoon van de burgemeester, maar ook de eerste leerling van de Sint Theodorusschool. Van 1915 tot 1956 waren er uit Tilburg afkomstige fraters actief in Raamsdonksveer. Op 26 april 1912 arriveren twee fraters onder leiding van frater Florentianus, die hoofd van school zou worden. Later zouden er meer fraters in Raamsdonksveer arriveren, die allemaal gingen wonen in het in 1974 gesloopte Fraterhuis aan de Sint Jozeflaan, tegenover de R.K. Begraafplaats, waar zich ook het hardstenen grafmonument van Pastoor Van Brussel bevindt. De fraters vertrokken in 1956 uit Raamsdonksveer, waarna meester Anton Pigmans schoolhoofd werd; autoritair in de goede zin van het woord, een speciale vorm van humor, geslepen en alert. In 1973 sluit het gebouw als school de deuren, waarna er nog pogingen zijn gedaan om de voorgevel van de oude school te integreren in een nieuw te bouwen complex. Het bleek technisch onhaalbaar, waarna de school pas in 1994 inclusief voorgevel gesloopt zou worden. Het fraterhuis diende na het vertrek van de fraters als bibliotheek en dependance van de Aloysium-mulo, voordat het in 1974 werd gesloopt.

Basisscholen en Dongemond college

Op de Theodorusschool zaten alleen jongens; katholieke meisjes kregen al sinds 1880 op de aan de Grote Kerkstraat gevestigde kleuterschool en de Mulo les van de zusters van Schijndel op de Sint Theresiaschool. In 1954 verhuisden de meisjes naar een nieuw schoolgebouw aan de Rembrandtlaan. In 1968 werden de St. Theodorusschool en de St. Theresiaschool omgevormd tot twee gemengde scholen. Omdat de naam St. Theresiaschool niet zo passend werd geacht voor jongens kreeg de school een nieuwe naam: De Wilsdonck. In 2025 fuseerde De Wilsdonck met De Vonder en gingen de twee RK-basisscholen verder onder de naam Kindcentrum ’t Veer. De andere basisscholen in Raamsdonksveer zijn de openbare De Radonkel en de Protestants Christelijke De Schoof en Kindcentrum De Ruif. Het Dongemond college (vmbo-havo-vwo) ontstond in de jaren 90 uit fusies van lokale katholieke scholen. In 2019 besloot de gemeenteraad miljoenen te investeren in nieuwbouw aan de Collegeweg. In het Jaarverslag 2021 van het Dongemond college staat dat ter vervanging van het brugklasgebouw en een aantal noodlokalen in dat jaar voor 5 miljoen euro een nieuw schoolgebouw is gerealiseerd en ingericht. De gemeente Geertruidenberg droeg 3,4 miljoen bij.

Tekst: Jan Hoek

Bronnen: Dagblad Trouw van 10 juli 2009; ‘Adrianusgebouw 1907-2007’, Vèrse Hoeven Uitgeverij, 2007, Jan Hoek; Geschiedenis Magazine jg. 53, nr. 4, Piet de Rooij; website Raamsdonks Historie.