Bij Jan Domenie komt geschiedenis niet alleen uit boeken of vitrinekasten. Ze leeft. In verhalen, in tradities en in gebeurtenissen die hij niet alleen vastlegt, maar vaak ook van dichtbij heeft meegemaakt.

Zijn belangstelling gaat verder dan verzamelen alleen. Hij verdiept zich in alles wat Geertruidenberg heeft gevormd: van kerkgeschiedenis en kloosterleven tot biertradities en vestingactiviteiten. Daarmee groeit zijn verzameling uit tot iets groters: een levend geheugen van de stad.

De Grote Kerk als baken

Een belangrijk onderdeel van zijn interesse is de Grote Kerk van Geertruidenberg. Domenie kent niet alleen het gebouw, maar ook de verhalen erachter. Hij was er jarenlang vrijwilliger en volgde de restauratie op de voet.

“In de jaren tachtig was het eigenlijk een bouwval,” vertelt hij. “Van ongeveer 1987 tot 1990 is de kerk grondig gerestaureerd.”

Bijzonder is de constructie die destijds werd bedacht om de restauratie mogelijk te maken. De toren was eigendom van de gemeente, terwijl het schip van de kerk bij de hervormde gemeente hoorde. Door de kerk tijdelijk voor een symbolisch bedrag over te dragen, kon er meer subsidie worden verkregen. Na de restauratie werd de toren weer teruggeleverd aan de gemeente.

De afronding van die periode ging gepaard met een spectaculair evenement. “Er werd een stunt georganiseerd waarbij mensen via kabels tussen masten bewogen en zelfs een motor over een kabel reed,” herinnert Domenie zich. “Dat was voor ons enorm indrukwekkend.”

Tegenwoordig is de kerk weer een centraal punt in de stad. Bezoekers kunnen onder begeleiding de toren beklimmen. Halverwege is een rustpunt bij een historisch uurwerk uit de zestiende eeuw, dat door vrijwilligers is gerestaureerd. Boven wacht een uitzicht dat reikt tot Breda, Dordrecht en bij helder weer zelfs de Efteling.

Bergsch bier en oude tradities

Ook het Bergsch bier maakt deel uit van Domenies verzamelwereld. Wat nu een curiositeit lijkt, was ooit dagelijkse realiteit.

“Er waren vroeger zeventien brouwerijen in Geertruidenberg,” vertelt hij. “Water was vaak niet goed te drinken, dus dronken de mensen bier. Dat was wel veel lichter dan nu.”

Het zogenoemde Faro-bier is een van de bekendste lokale varianten. Domenie bezit flessen, etiketten en documentatie over de geschiedenis en latere herintroducties.

Bij bijzondere gelegenheden werd het bier opnieuw tot leven gebracht. Zo herinnert hij zich een evenement in 1997, bij het einde van de zelfstandigheid van de gemeente Geertruidenberg. Dichters werden uitgenodigd om teksten te schrijven, die vervolgens op bieretiketten werden gedrukt. Een initiatief van Sjaak de Hoogh.

“Iedere deelnemer kreeg een flesje met zijn eigen gedicht erop,” zegt Domenie. “Veel mensen maakten het open om te proosten, maar ik heb ze natuurlijk bewaard.”

Ook over het bier zelf verschenen boekjes en zelfs een bierlied. Voor Domenie hoort het allemaal bij de identiteit van de stad.

De Bergsche Batterij

Misschien komt alles het duidelijkst samen in de Bergsche Batterij. Deze historische vereniging brengt het verleden van de vestingstad tot leven met kanonnen, uniformen en demonstraties.

Domenie was vanaf het begin betrokken en legde alles vast: van de eerste plannen tot optredens in andere vestingsteden. “Dat is echt een parel voor Geertruidenberg,” zegt hij.

De groep treedt op bij evenementen in binnen- en buitenland en ontvangt ook regelmatig andere historische gezelschappen. Daarmee blijft de geschiedenis zichtbaar en beleefbaar.

Niet op het podium, maar erachter

Hoewel Domenie een enorme kennis heeft opgebouwd, ziet hij zichzelf niet als iemand die op de voorgrond treedt. Spreken voor groepen laat hij liever aan anderen over. “Ik kan praten, maar voor een zaal staan is iets anders,” zegt hij nuchter.

Zijn kracht ligt ergens anders: in het verzamelen, ordenen en bewaren. Hij zorgt ervoor dat verhalen niet verloren gaan en dat anderen erop kunnen voortbouwen.

Altijd in beweging

Zijn werk is nooit af. Nieuwe vondsten, nieuwe verhalen en nieuwe gebeurtenissen blijven zijn verzameling aanvullen. Of het nu gaat om een oud document, een flesje bier of een herinnering aan een evenement; alles krijgt een plek.

Daarmee bewaart Jan Domenie Geertruidenberg niet als iets uit het verleden, maar als iets dat nog altijd leeft.