Afgelopen zaterdag vond in De Zeven Zusters in Raamsdonk de jaarlijkse Veteranendag plaats. Voor het pand aan het Kerkplein stonden United Nations-jeeps geparkeerd en maakten Engelstalige borden duidelijk dat de sectie alleen betreden mocht worden door de veteranen en hun partners uit de gemeente Geertruidenberg. Een uitzondering was er voor de speciale gasten wnd. burgemeester Madeleine van Toorenburg en de uit Tiel afkomstige veteraan Robert Ghielen.

Door Jan Hoek

Laatstgenoemde kwam vertellen over zijn uitzending in 2007 naar Afghanistan, waardoor hij nog steeds last heeft van Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS), en over zijn deelname, met zijn hulphond Laslo, aan de Invictus Games. Zijn verhaal is ook opgenomen in het boek ‘Als vrede je missie is’, dat gaat over de psychische gevolgen van militaire uitzendingen. De geslaagde Veteranendag werd namens de gemeente Geertruidenberg georganiseerd door Dingeman Knaap, bijgestaan door bestuursleden van de Stichting Dongemondse Veteranen.

Vrede en veiligheid van hun medemens

Hoewel de term vredesmissie anders doet vermoeden, komen militairen niet zelden in heftige oorlogen terecht. Extreme situaties, geweld of de machteloosheid van niet mogen ingrijpen kunnen ertoe leiden dat een trauma (PTSS) ontstaat. Goed getrainde militairen die maar één ding voor ogen hadden, vrede en veiligheid van hun medemens, kwamen zelf beschadigd uit de strijd. In het boek ‘Als vrede je missie is’ vertellen veteranen openhartig over hun uitzending, het hulpverlenerstraject of waarom het niet meer lukte. Een van die veteranen is Robert Ghielen, korporaal bij de luchtmacht. Hij vertelde openhartig over zijn trauma in een soms emotioneel verhaal, waarbij hij toegaf dat spreken voor een groep voor hem heel moeilijk is. Achttien jaar na zijn uitzending naar Afghanistan heeft hij nog steeds last van PTSS. Een groot deel van zijn verhaal ging over zijn deelnamen aan de Invictum Games die in september 2023 plaatsvonden in Düsseldorf. Hij vertelde daarover: “(…) Onvergetelijk was bij de openingsceremonie het onder een daverend applaus opkomen met het Nederlands team. Ik mocht, samen met mijn hulphond Laslo, vooroplopen. Ik heb deelgenomen aan twee sporten: compound boogschieten in teamverband en droog-roeien. Daar heb ik weliswaar jaren voor getraind, maar tegen die enorm gespierde Amerikanen ben je kansloos. Het gaat, zeker wat mij betreft, niet om medailles; het contact wat je die dagen met deelnemers hebt, doet meer dan jarenlange therapie. Heel bijzonder was, tot twee keer toe, de ontmoeting met de Engelse prins Harry, oprichter van de Invictum Games. Hij had mij bij de opkomst zien lopen met mijn hulphond en kwam me bewust opzoeken. Dankzij de Invictus Games durft ik voor het eerst een uitdaging aan te gaan zonder mijn hulphond; dat moet ook wel, want na acht jaar samen te hebben opgetrokken, moet mijn hond met pensioen. Onder de naam ‘La Robêrtour’ wil ik in 2026 namelijk een 2500 km lange toertocht op de motor maken.”

BNMO Samen Sterk

Het verhaal van Robert maakte op de aanwezige veteranen zichtbaar indruk. Richard Keizer, voorzitter van de Stichting Dongemondse Veteranen, zit na uitzendingen naar Cambodja in 1992 en Afghanistan in 2010 zelf in een PTSS-traject. “Ik ben lid van de Bond van Nederlandse Militaire Oorlogs- en Dienst-slachtoffers (BNMO Samen Sterk). Tijdens een van de bijeenkomsten van die bond ben ik Robert Ghielen tegengekomen. PTSS kent zoveel gradaties en iedereen verwerkt dat op zijn eigen manier. Ik weet dat het voor Robert een enorme stap was om bij ons zijn verhaal te vertellen aan voor hem onbekende mensen. Hij vond het heel spannend en het is dan ook heel knap van hem dat hij deze uitdaging heeft aangenomen”, stelt Keizer. Hij vervolgt: “Onze stichting houdt zich bezig met het ontplooien van activiteiten en het versterken van de onderlinge contacten voor veteranen én het thuisfront uit de regio Dongemond. Door samen te werken met gemeenten en instanties is het de bedoeling dat er meer erkenning en waardering komt voor de veteranen bij de burgermaatschappij.”

Vrede en veiligheid

Die erkenning kregen de veteranen van wnd. burgemeester Madeleine van Toorenburg. In haar toespraak zei ze onder meer: “Vorige week mocht ik in Geertruidenberg een lezing van de Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenbeghe’ bijwonen over de Poolse Tankdivisie die ons hier bevrijdde. En als we aan onze bevrijders denken, denken we ook aan jullie, onze veteranen. Herdenken gaat niet voor niets over stilstaan, stilstaan bij iedereen die voor Nederland en vanuit Nederland heeft gestreden voor vrede. Mensen zoals jullie die, telkens weer, als een samenleving in onmacht verkeert, overlopen wordt of beschermd moet worden, naar voren stappen als de rest wegduikt. Onze veteranen. Ieder met een heel eigen verhaal en een heel eigen reden om tot inzet voor vrede en veiligheid te komen. Altijd met een ideaal; een brandend vlammetje om verworvenheden te beschermen. Het zal jullie veel gebracht hebben, maar ook veel hebben gekost. Wij zijn jullie veel verschuldigd. We mogen inmiddels wel tabak hebben van al dat gekissebis in aanloop naar de verkiezingen, maar ter ere van jullie moeten we daar maar eens doorheen kijken. Genieten van onze vrijheid. Een vrijheid waar jullie je, waar dan ook, voor hebben ingezet. Heel veel dank daarvoor.” Vervolgens opende de wnd. burgemeester het uitgebreide buffet, inclusief blauwe hap, uitstekend verzorgd door Ronald Broeders van De Zeven Zusters. De bijeenkomst zorgde zichtbaar voor saamhorigheid, maar ook voor de erkenning er weer bij te horen en misschien wel het belangrijkste, herinneringen ophalen met oude bekenden. Opvallend was wel dat het vooral de oude(re) veteranen waren die acte de présence gaven, terwijl er in de gemeente toch ook veteranen wonen die in recente missies gediend hebben. Het zou mooi zijn als die tijdens de gemeentelijke Veteranendag 2026 ook aanwezig zijn.