Op de historische Markt in Geertruidenberg ontving de 19-jarige Boy Tanis woensdag 1 juli uit handen van burgemeester Madeleine van Toorenburg de Rookvrij Prijs 2026. De student Crossmedia uit Utrecht kreeg de onderscheiding voor zijn landelijke petitie tegen influencers die roken en vapen via sociale media promoten. Een initiatief dat inmiddels meer dan 18.000 steunbetuigingen heeft verzameld.

Door Tom Rietveld

De Rookvrij Prijs wordt jaarlijks uitgereikt door Clean Air Nederland aan personen of organisaties die zich op bijzondere wijze inzetten voor een rookvrije samenleving. Daarmee komt Boy Tanis in een indrukwekkend rijtje van eerdere prijswinnaars terecht, waaronder Richard Krajicek, Peter R. de Vries, Els Borst, Erica Terpstra, Ahmed Aboutaleb, Arjen Lubach en longarts Wanda de Kanter.

Voor burgemeester Madeleine van Toorenburg was het een bijzonder moment om juist een jonge inwoner van Geertruidenberg te mogen onderscheiden. Het laat zien dat maatschappelijke betrokkenheid geen leeftijd kent en dat ook jongeren een landelijke beweging op gang kunnen brengen.

Ergernis werd een actie

Tijdens een kort telefonisch gesprek vertelt Boy dat het idee ontstond uit pure ergernis. “Ik zag steeds vaker bekende influencers op Instagram en TikTok roken of vapen. Dat zijn mensen met honderdduizenden volgers, vaak juist jongeren tussen de dertien en achttien jaar. Zij hebben veel meer invloed dan ze zelf misschien beseffen.”

Hij liep al langer met die gedachte rond, maar wist niet goed wat hij ermee wilde doen. Tot hij tijdens een treinreis opnieuw beelden van rokende influencers voorbij zag komen. “Toen dacht ik: ik ga gewoon een petitie beginnen.”

Die petitie was niet bedoeld om mensen te verbieden te roken. Dat benadrukt Boy meerdere keren. “Het gaat mij niet om mensen die zelf kiezen om te roken. Mijn punt is dat je een verslaving niet moet promoten als iets stoers of aantrekkelijks richting jongeren.”

Van studiekamer naar landelijke media

De eerste weken bleef de actie nog klein. Boy deelde de petitie vooral binnen zijn eigen netwerk. Hij twijfelde zelfs of hij er wel veel aandacht aan moest geven. “Ik was eerlijk gezegd bang voor de reacties.”

Die kwamen inderdaad. Maar eerst gebeurde er iets anders. De maatschappelijke organisatie De Goede Zaak nam de petitie op in haar nieuwsbrief. Binnen korte tijd stroomden duizenden handtekeningen binnen. Vervolgens besteedden landelijke en regionale media aandacht aan het initiatief en groeide het aantal steunbetuigingen door naar ruim 18.000. Na de zomer wil Boy de petitie aanbieden aan de Tweede Kamer.

Negatieve reacties deren hem niet

Wie zich op sociale media uitspreekt, krijgt niet alleen steun. Boy ontving veel negatieve reacties, vooral van mensen die dachten dat hij rokers wilde verbieden hun eigen keuzes te maken. “Veel mensen hadden de petitie eigenlijk niet goed gelezen. Ze reageerden meteen met: ‘Dat bepaal ik zelf wel.’ Maar daar ging het helemaal niet over.”

Volgens hem kwamen de felste reacties juist van mensen die zich persoonlijk aangevallen voelden. “Op Facebook waren de reacties het negatiefst. Op LinkedIn juist veel positiever.” Opvallend genoeg raakte alle kritiek hem nauwelijks. “Ik kan dat goed van mij afzetten. Op sociale media reageren mensen nu eenmaal sneller en harder dan wanneer je elkaar persoonlijk ontmoet.”

Juist de vele positieve reacties vanuit de gezondheidszorg, rookvrij-organisaties en andere jongeren gaven hem het gevoel dat hij iets in beweging had gezet.

Een nieuwe generatie

Clean Air Nederland ziet in Boy een voorbeeld van een nieuwe generatie die zich inzet voor een gezondere samenleving. De vereniging bestaat inmiddels vijftig jaar en heeft in die periode een belangrijke rol gespeeld bij het rookvrij maken van scholen, werkplekken, vliegtuigen, openbare gebouwen en de horeca. Ook stond de organisatie aan de basis van de campagne Rookvrije Generatie.

Volgens Clean Air Nederland verschuift de aandacht inmiddels steeds meer naar nieuwe nicotineproducten zoals vapes en naar de invloed van sociale media op jongeren. Juist daarom past het initiatief van Boy Tanis volgens de organisatie perfect bij de huidige tijd.

Studiegenoten

Boy studeert Crossmedia in Utrecht en ziet dagelijks hoe normaal roken en vooral vapen voor veel leeftijdgenoten nog altijd is. “Ik zie zoveel medestudenten roken en vapen, ondanks alle inspanningen voor een rookvrije generatie. Dat vond ik moeilijk te begrijpen.” Die verwondering groeide uiteindelijk uit tot een landelijke actie die inmiddels duizenden mensen heeft bereikt. Zijn boodschap blijft daarbij eenvoudig. “Je hoeft roken niet aantrekkelijk te maken. Zeker niet richting jongeren.”

Meer dan alleen stoppen met roken

Het initiatief van Boy laat zien dat preventie begint voordat jongeren verslaafd raken. Niet door met een opgeheven vinger te wijzen, maar door kritisch te kijken naar de invloed die sociale media hebben op het gedrag van jonge mensen. Juist influencers, die voor velen een voorbeeld zijn, dragen daarin een grote verantwoordelijkheid.

De uitreiking van de Rookvrij Prijs is daarom niet alleen een waardering voor één student uit Geertruidenberg, maar ook een signaal dat maatschappelijke betrokkenheid daadwerkelijk verschil kan maken.

Peuken: een vaak vergeten milieuprobleem

Rookvrij gaat niet alleen over gezondheid, maar ook over onze leefomgeving. Dat maakt het initiatief van Boy extra waardevol.

Wie wel eens heeft meegedaan aan een opruimactie van zwerfafval, weet hoeveel sigarettenpeuken er overal op straat, langs stoepen, in plantsoenen en bij bushaltes liggen. Ze worden vaak gedachteloos weggegooid, terwijl de filters plastic bevatten en pas na vele jaren – vaak pas na ongeveer vijftien jaar – zijn afgebroken. Intussen komen schadelijke stoffen vrij die uiteindelijk via het regenwater in sloten, rivieren en uiteindelijk de zee terecht kunnen komen, met schadelijke gevolgen voor vissen en vogels.

Om hiervoor meer aandacht te vragen wordt op verschillende plaatsen gewerkt aan tegels met de tekst 'PEUK niet LEUK – Hier begint de Zee'. Een eenvoudige boodschap die voorbijgangers laat beseffen dat een achteloos weggegooide peuk veel verder reikt dan de stoep waarop hij belandt.

Iedere stap die helpt om roken terug te dringen én onze openbare ruimte schoner te houden, is winst voor de generaties die na ons komen.