Geertruidenberg - De Oudheidkundige Kring ‘Geertruydenberghe’ (OKG) houdt op woensdag 21 januari een lezing over de gebruiken rondom de winterfeesten. Alle winterfeesten hebben een historisch verhaal. Tijdens de lezing vertelt Ineke Strouken waar de tradities en rituelen in de winter vandaan komen en de betekenis ervan. Tradities, de gewoonten en gebruiken, die van generatie op generatie worden doorgegeven, behoren sinds 2012, toen Nederland een UNESCO-verdrag ondertekende en daarmee de verplichting op zich nam tradities te gaan beschermen, tot immaterieel erfgoed. De gratis toegankelijke lezing, ook voor niet OKG-leden, wordt gehouden in het aan de Venestraat 18 gevestigde Sint Gertrudisstaete te Geertruidenberg. |De aanvang is 20.00 uur; inloop vanaf 19.30 uur.

Door Jan Hoek

Ineke Strouken weet waarover ze praat, want zij was maar liefst 32 jaar directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, later Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Van 1998 tot en met 2011 was ze hoofdredacteur van het tijdschrift ‘Traditie’. Via boeken, artikelen en radio-uitzendingen vertelt ze graag over de (historische) achtergronden van tradities. Van haar hand zijn ‘Dit zijn wij’, over de honderd populairste tradities in Nederland (2009) en ‘Dit vieren wij’ (2017). Tot ver in de negentiende eeuw werd het jaar verdeeld in twee delen: de slechte en de goede tijd. De moeilijke tijd begon op Sint Maarten, 11 november, en liep tot en met Carnaval. Daarna begonnen de voorbereidingen voor de goede tijd, die begon met Pasen. In de slechte tijd was het belangrijk om zuinig te zijn met voedsel, licht en brandstof, zodat er genoeg was voor de hele winter. Wij kunnen ons dat niet voorstellen, omdat wij het hele jaar door vers voedsel in de supermarkt kunnen kopen, wij hebben het ook niet meer koud en het is ook niet meer pikdonker. De christelijke feestdagen hielpen met overleven. Op feestdagen, zoals Sint Maarten en Driekoningen, mochten mensen langs de deur gaan om te bedelen en twee vastenperioden zorgden ervoor dat niet alles meteen werd opgegeten. Daarom zijn er zoveel feestdagen in de winter. Over al die feestdagen zijn niet alleen religieus verhalen, maar ook boeiende culturele verhalen te vertellen. Waarom eten wij speculaas met Sinterklaas en zetten wij met Kerstmis een boom met ballen in huis. Waarom steken wij op oudejaarsavond vuurwerk af en nemen wij op nieuwjaarsdag een duik in het koude water? Waarom verkleden wij ons met Carnaval en sluiten dat feest op Aswoensdag af met haringhappen? Op woensdag 21 januari wordt dat tijdens de OKG-lezing allemaal duidelijk.