Door Tom Rietveld
Steeds meer mensen die ik spreek, blijken 'ineens' weer op zoek te zijn gegaan naar hun poëzie-album. Of dat van hun moeder, tante of oma. Albums die jarenlang rustig in een la of boekenkast lagen, maar nu opnieuw worden opengeslagen. Bladzijden worden voorzichtig omgeslagen, herinneringen komen boven en er wordt gefotografeerd en ingestuurd. Het doet mij zichtbaar genoegen om dat enthousiasme te merken en om lezers opnieuw het plezier te laten beleven van het doorbladeren van deze oude albums.
Ook deze week zijn er weer twee mooie inzendingen. Opnieuw heb ik, naast de afdrukken van de originele handgeschreven pagina’s, de versjes uitgetypt en toegevoegd. Dat verzoek kwam eerder van lezers, omdat sommige handschriften lastig te lezen zijn in de krant. Zo blijven zowel het beeld als de inhoud behouden.
Een album uit 1942 – vriendschap in oorlogstijd
De eerste inzending komt via Nancy Fitters en betreft het poëzie-album van haar moeder Jo Kuijsters, geboren op 4 mei 1930. Nancy schrijft dat haar moeder het 'heel leuk' zal vinden als het album in De Langstraat wordt gepubliceerd. En dat is begrijpelijk: het album ademt een bijzondere tijd, midden in de oorlogsjaren.
Op de eerste pagina schreef Jo zelf, nog een jong meisje, haar naam en herkomst:
Dit album behoort aan mij
Zoolang ik heb het leven
Johanna is mijn naam
Eerst bij mijn doop gegeven
Kuijsters is mijn van
Uit vaderlijke stam
Raamsdonk is de plaats
Waar ik op de wereld kwam
5 Maart
Een eenvoudige, maar trotse opening: dit is van mij, dit ben ik.
Een van de ontroerendste bijdragen is geschreven door een vriendin die Jo tijdens de oorlogsjaren leerde kennen. Zij woonde toen tijdelijk in Raamsdonk, maar kwam oorspronkelijk uit Rotterdam – een stad die in die jaren zwaar getroffen werd.
Rotterdam, 19 maart 1942
Lieve Joke
Wees steeds een zonnestraaltje
Voor ieder die je ontmoet
Dan geef je licht en warmte
En heb je het zelf ook goed
Ter herinnering aan je vriendinnetje
Dora v. Dijk
Op 5 juli is de dag, die je niet vergeten mag
Juist in oorlogstijd krijgt zo’n oproep om 'een zonnestraaltje' te zijn extra betekenis.
Ook Jo’s moeder schreef een versje in het album. Kort, speels en liefdevol:
8-3-1942
Beste Jo
O, wat een pret
Dat ik mijn naam
In je album zet
De woordjes gestolen
Het plaatje geleend
Maar ’t is van harte gemeend.
Je Moeder
(met in de hoeken: 'Vergeet mij niet')
En dan is er nog een bijzondere bijdrage van haar nichtje, tevens haar beste vriendin en naamgenoot Jo Kuijsters. Respectievelijk zijn zij nu 95 en 94 jaar oud - en nog steeds vriendinnen. Hoe mooi kan een poëzie-album een levenslange band markeren?
9-3-1942
Beste Joke
Joke U wordt een grote meid
als ge altijd doet wat uw
ouders u zijt
En dan hebben U vast
Dat u hetgeen krijgt wat
uw past
Denk daaraan
dan komt het vast wel klaar
Je nichtje Jo
12 Oct is de dag dat je niet vergeten mag
Nancy sluit haar inzending af met de opmerking hoe bijzonder het is dat dit album al 85 jaar bewaard is gebleven. Daar kan ik mij alleen maar bij aansluiten.
Corrie - schoolvriendinnen, zusjes en speelse rijmpjes
De tweede inzending komt van Corry van den Broek-Kuijte (79 jaar). Zij schrijft dat het album uit 1959 is en dat er bijdragen in staan van haar zusje Els (helaas twee jaar geleden overleden) en van een schoolvriendin. Door het opnieuw doorbladeren kwamen veel herinneringen boven. Corry woonde destijds in Waspik en woont inmiddels al 57 jaar in Raamsdonksveer.
Het album bevat ook lichtere, speelsere versjes – kenmerkend voor de jaren vijftig en zestig, waarin humor en rijm een grotere rol kregen.
Zo is er dit ondeugende begin:
Li la lotje
Corrie zit op het potje
En daaronder:
6 November is de dag dat je me cadeautjes brengen mag
Een schoolvriendin schreef:
Waspik, 30-09-1960
Beste Corrie
Toen Corrie nog een baby was
En pappie haar moes wiegen
Toen tilde zij haar op
En liet er eentje vliegen
Je schoolvriendin
Ria Langermans
Daarnaast is er een meer serieus versje, geschreven door een thuisvriendin:
Waspik, 4 maart 1959
Beste Corrie
Ieder meisje heeft een hartje
Waar het zuinig op moet zijn
Ieder hartje heeft een kleedje
Van het fijnste wit satijn
Daar mag nooit een vlek op komen
’t Moet steeds blijven smetteloos wit
Zorg daar voor je hele leven
Je kostbaarste bezit
Je thuisvriendin
Marianka Kleks
En tot slot een speels rijmpje van haar zusje Ils:
Waspik, 9-1-1959
Lieve Corrie,
Schuin is de wereld
Schuin is Maastricht
Schuin kijken de jongens
Corrie in ’t gezicht
Je zusje Ils
Samen vormen deze bladzijden een prachtig tijdsbeeld van een jeugd vol vriendschappen, plagerijtjes en levenslessen.
PM – onbekende inzender
Er zijn vier versjes gericht aan Keetje/Corrie waarvoor ik helaas de bijbehorende gegevens mis: van wie zijn ze ingestuurd en uit welk album komen ze precies? Wilt u zich even melden, zodat deze versjes in een volgende aflevering correct kunnen worden geplaatst?
Blijf insturen
Ook deze week blijkt weer hoe rijk en veelzijdig poëzie-albums zijn: van oorlogsjaren tot zorgeloze schooltijd, van diepe ernst tot speelse humor.
Heeft u ook nog een poëzie-album liggen? Van uzelf, uw moeder, oma of misschien zelfs een generatie daarvoor? Maak een duidelijke foto of scan van de bladzijden en stuur deze, liefst met een korte toelichting, in. Niet alles wordt tegelijk geplaatst, maar alle inzendingen worden zorgvuldig bewaard en komen in latere afleveringen aan bod.
E-mail: tomrietveld@me.com
WhatsApp: 06-51217918
Blijf vooral insturen - samen houden we deze kleine, persoonlijke stukjes geschiedenis levend.