Door Tom Rietveld

Via-via kreeg ik een tip over een man met kasten vol postzegelalbums én een zolder die dienstdoet als atelier. De naam: Cees Achter. Wat begon als een bezoek om bijzondere postzegels te bekijken, werd al snel iets anders. Cees was niet echt voorbereid op mijn komst en stelde voor om het dit keer vooral over zijn kunst te hebben. De postzegels, zo spraken we af, bewaren we voor een volgend bezoek. En dat bleek geen verkeerde keuze.

Opa als eerste leermeester

De liefde voor het maken begon al vroeg. Heel vroeg zelfs. Al op zesjarige leeftijd keek Cees mee met zijn opa, die landschapjes, stadsgezichten en kleine prentjes schilderde. Niet alleen het eindresultaat boeide hem, maar vooral het proces: het mengen van kleuren, het werken met water, het sturen van verf met een penseel. Elk jaar kreeg hij van Sinterklaas een aquareldoosje cadeau. Zo werd de basis gelegd voor een levenslange liefde voor het beeld.

Jonge oudere

Wie Cees ontmoet, merkt het meteen: hij is een jonge oudere. Altijd bezig, altijd plannen, altijd nieuwsgierig. Zijn vrouw Janny, die zelf creatief bezig is met quilt en patchwork, beaamt dat glimlachend. Hij zit eigenlijk nooit stil, zegt ze. Er is altijd wel iets waar hij mee bezig is. Waar Cees met water, papier en verf werkt, kiest Janny voor stof, draad en patroon. Twee verschillende disciplines, maar met dezelfde aandacht en toewijding

Boven, op zolder bevindt zich zijn atelier. Een ruimte vol aquarellen, etsen, papier, verf en gereedschap. Opvallend is een professionele machine waarmee hij perfecte verstekverbindingen maakt. Want bij een goed kunstwerk hoort volgens Cees ook een goede lijst. Die maakt hij zelf, in elk gewenst formaat. Creativiteit en vakmanschap gaan hier hand in hand. Het afwerken hoort net zo goed bij het maakproces als het schilderen zelf.

Technisch tekenaar en probleemoplosser

In zijn werkzame leven was Cees technisch tekenaar en probleemoplosser bij de Amercentrale en maakte deel uit van het projectenbureau van de centrale en provincie. Die achtergrond zie je nog altijd terug in zijn werk: precies, doordacht en verzorgd. Misschien verklaart dat ook zijn rustige manier van werken. Geen haast, geen grote gebaren, maar stap voor stap toewerken naar een kloppend geheel. Ook de presentatie vindt hij belangrijk. Geen ontspiegeld glas, benadrukt hij. Dat bleekt de lijntjes. Vooral bij etsen moet je de lijnen goed kunnen zien.

Schilderen vanuit de natuur

Inspiratie vindt Cees vooral buiten. Tijdens boottochten, midden in de natuur. Nederland trok hij vrijwel volledig door, maar ook België en delen van Frankrijk. Op een boot neem je de tijd. Je legt aan, kijkt om je heen en laat het landschap tot je doordringen. In een tijd waarin beelden snel worden vastgelegd met een telefoon, kiest hij bewust voor vertraging. Het liefst werkt hij direct naar waarneming. Eerst een paar dunne potloodlijnen, daarna water en kleur. Het papier doet de rest. Soms ziet hij dingen die je niet snel vergeet. Zoals twee reigers, een bonte en een witte, naast elkaar op een krib langs de Lek. Je weet niet wat je ziet, zo mooi. Toch schildert hij zelden dieren. Ze blijven vaak als herinnering bewaard, als onderdeel van het kijken dat voorafgaat aan het maken.

Leren, delen en waarderen

In clubverband leerde Cees veel van anderen en gaf hij ook zijn kennis door. Niet beoordelen, maar waarderen, was het uitgangspunt. Soms vroegen zelfs docenten hem hoe hij iets zou oplossen. Die open houding typeert hem nog steeds. Kunst maken is voor hem geen wedstrijd, maar een gezamenlijke zoektocht.

Nieuwjaarswensen om te bewaren

Een bijzondere traditie houdt hij al meer dan 25 jaar in stand. Elk jaar verrast hij vrienden en kennissen met een nieuwjaarswens in de vorm van een originele ets. Geen herdrukken, geen voorraad: elk jaar een nieuw ontwerp. Inmiddels ontvangen zo’n tachtig mensen jaarlijks zijn werk en verzamelen ze die zorgvuldig. In de laatste weken van december draait het atelier dan ook op volle toeren. Het is een intensieve periode, maar ook een dankbare, vanwege de reacties die hij ontvangt. Afgelopen jaar ging het bijna mis toen een ets tijdelijk zoekraakte. Met een oudere afbeelding werd het opgelost, waardoor sommigen mogelijk een dubbele hebben. Ook dat hoort bij het ambacht, relativeert Cees. Niet alles hoeft perfect te verlopen om waardevol te zijn. Hoewel exposeren niet meer centraal staat, blijft hij maken. Kunst, etsen, lijsten, verzamelen. Ook postzegels, koperwerk en tegeltjes maken deel uit van zijn wereld. Misschien komt er ooit nog een tentoonstelling. Misschien ook niet. Voor nu is het belangrijkste dat hij kan blijven kijken, denken en maken. Zolang dat lukt, voelt hij zich rijk.

Verdwenen kerk aan de Venestraat

De kerk aan de Venestraat maakte ooit deel uit van het historische straatbeeld van Geertruidenberg. Het gebouw is inmiddels verdwenen, maar leeft voort in herinneringen, foto’s en schilderijen. Het werk van Cees Achter laat zien hoe kunst kan bijdragen aan het bewaren van lokaal erfgoed.