De bibliotheek van Raamsdonksveer stond maandagochtend 26 januari volledig in het teken van lezen, luisteren en spanning. In het kader van de Nationale Voorleeswedstrijd namen twee leerlingen uit groep 7/8 van verschillende basisscholen het tegen elkaar op. Niet met sport of spel, maar met woorden, stemgebruik en inlevingsvermogen. De lokale finale bracht niet alleen twee sterke voorlezers samen, maar ook twee heel verschillende boeken, die elk op hun eigen manier indruk maakten.

Door Tom Rietveld

Twee verhalen, twee werelden

De gekozen boeken, die centraal stonden tijdens het voorlezen. Dat waren De Bond van Bangeriken van Iris Lam en Smokkelkinderen van Jacques Vriens.

De Bond van Bangeriken is een spannend en gelaagd verhaal over angst en moed. In Anna’s borstkas woont een klein rood mannetje dat haar voortdurend bang maakt. Iedereen zegt tegen haar dat ze niet zo bang moet zijn, en op een dag besluit Anna het stemmetje te negeren. Ze wil voortaan dapper zijn. Dat pakt niet altijd verstandig uit, want de nieuwe Anna neemt risico’s en belandt in situaties die gevaarlijker zijn dan ze had verwacht. Het boek zit vol fantasie, spanning en actuele thema’s, met een geheime club, een rijke schurk en een stad vol wolkenkrabbers. Maar onder alles ligt de vraag: wat is dapper zijn eigenlijk? Is dat nergens bang voor zijn, of juist leren omgaan met angst?

Smokkelkinderen speelt zich af in een heel andere wereld: Zuid-Nederland in de jaren dertig van de vorige eeuw. Hoofdpersoon Arie groeit op in crisistijd, bij een bazige oma, met een vader die boter en andere goederen naar België smokkelt om het hoofd boven water te houden. Zijn moeder zou bij zijn geboorte zijn overleden, maar daar wordt nooit over gesproken. Arie droomt ervan om mee te mogen smokkelen en als ‘voorloper’ de weg vrij te maken. De spanning neemt toe wanneer blijkt dat sommige smokkelaars verraders zijn en samenwerken met grenswachters. Arie komt in een moreel conflict terecht als de vader van zijn vriendinnetje Lisa een van die verraders blijkt te zijn. Tijdens een smokkelnacht hoort Arie bovendien iets wat zijn beeld van zijn moeder volledig op zijn kop zet. Het verhaal combineert historische feiten met persoonlijke dilemma’s en laat zien hoe ingrijpend keuzes kunnen zijn.

De wedstrijd in de bibliotheek

De lokale finale vond plaats in de bibliotheek van Raamsdonksveer en werd georganiseerd in samenwerking met scholen en de bibliotheekorganisatie Theek 5. Alleen leerlingen uit groep 7 en 8 mogen deelnemen aan de Nationale Voorleeswedstrijd. Zij beginnen als schoolkampioen, sturen daarna een filmpje in en uiteindelijk blijven er per gemeente twee voorlezers over die het tegen elkaar opnemen in de bibliotheek.

In Raamsdonksveer waren dat Vinz van basisschool De Hoge Waai en Charifa van basisschool De Vuurvlinder. Vinz koos voor Smokkelkinderen, Charifa voor De Bond van Bangeriken. Beiden lazen een zorgvuldig gekozen fragment voor, waarbij stemgebruik, tempo en contact met het publiek centraal stonden.

Jury

In de jury zaten Annemiek van Rooij, wethouder Jeugd, Sport en Onderwijs in Geertruidenberg, en Lisa Welten, docent grafische vormgeving aan een MBO in Tilburg en zelf ooit landelijk voorleeskampioen. Na het voorlezen trok de jury zich terug voor beraad. Dat bood ruimte voor een interactief moment met Valery Wiene, leesmediaconsulent van Theek 5, die de aanwezige klassen meenam in een quiz met tien vragen over boeken en schrijvers. Door te gaan staan of te blijven zitten, lieten de leerlingen zien hoeveel leeskennis zij al hadden – en dat bleek indrukwekkend.

Winnaar en vervolg

Volgens de jury was het een echte nek-aan-nekrace. Beide voorlezers kregen complimenten voor hun voordracht en praktische tips voor verbetering richting een volgende ronde. Uiteindelijk werd Charifa uitgeroepen tot winnaar van de lokale finale. Zij mag door naar de provinciale voorleeswedstrijd, die tussen half maart en half april 2026 plaatsvindt. Daarna volgt eventueel nog de landelijke finale in mei. De winnaar daarvan mag zich een jaar lang Nationale Voorleeskampioen 2025-2026 noemen en wordt bovendien Kinderdirecteur van het Kinderboekenmuseum.

Voorlezen met aandacht

Vanaf september starten de voorleeswedstrijden op scholen. In januari tot en met maart volgen de lokale en regionale rondes in bibliotheken, waarna in het voorjaar de provinciale en landelijke finales plaatsvinden. De organisatie geeft duidelijke tips mee aan deelnemers: kies een boek waar je enthousiast over bent, zorg voor een afgerond fragment dat goed te volgen is, lees niet langer dan vijf minuten en blijf dicht bij je eigen stem. Duidelijk spreken, het publiek meenemen in het verhaal en af en toe oogcontact maken zijn minstens zo belangrijk als technisch foutloos lezen.

De ochtend in Raamsdonksveer liet zien dat voorlezen veel meer is dan een wedstrijd. Het is een moment van gedeelde aandacht, verbeelding en leesplezier – precies waar de Nationale Voorleeswedstrijd voor bedoeld is.