Gemeentebelangen en Lokaal+, samen goed voor tien van de negentien zetels in onze Raad, slaan de handen in elkaar. De onderhandelingen over het Coalitieakkoord 2026-2030 zijn met positief gevolg afgesloten. In het coalitieakkoord dat als titel meekreeg ‘Bouwen aan balans’, wonen, zorg en leefbaarheid’ is te lezen hoe de beide partijen, die nu ook samen het College gaan vormen, de komende periode van vier jaar voor zich zien.
Keuzes
Het is een periode waarin duidelijke keuzes nodig zijn, meldt het akkoord. Een periode waarin samenwerking en bestuurlijke daadkracht nodig is voor een leefbare toekomst. De maatschappelijke opgaven op het gebied van bestuur en bedrijfsvoering, ruimtelijke druk, wonen, leefbaarheid, mens en zorg, duurzaamheid en financiën hangen nauw met elkaar samen. We zitten krap in de ruimte en die maakt het volgens de coalitie belangrijk, zorgvuldig af te wegen, realistisch te blijven en samen verantwoordelijkheid te nemen. Alleen samenwerken door inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners, bestuur en organisatie, kan leiden naar een sterke, toekomstbestendige gemeente. Zo ‘bouwen we aan balans’, aldus het coalitieakkoord.
Groei en leefbaarheid
De nieuwe coalitie van Gemeentebelangen en Lokaal+ wil komende vier jaar werken aan een gemeente die groeit zonder haar karakter te verliezen. Onder de titel 'Bouwen aan balans' presenteren de partijen hun plannen voor de periode 2026-2030. De rode draad is duidelijk. Geertruidenberg staat onder druk door woningbouw, energietransitie, infrastructuur, klimaatmaatregelen en andere grote ontwikkelingen. De coalitie wil daarom steeds zoeken naar een evenwicht tussen groei en leefbaarheid.
Onze gemeente heeft veel kwaliteiten; de drie kernen, actief verenigingsleven, betrokken inwoners en sterke sociale samenhang. Dat is de basis. Tegelijkertijd zorgen grote maatschappelijke opgaven voor toenemende druk op beschikbare ruimte, gemeentelijke organisatie en financiën. Daarom kiest het nieuwe bestuur ervoor, eerst de basis op orde te brengen voordat nieuwe ambities worden toegevoegd.
Doel is dat Geertruidenberg in 2030 een toekomstbestendige gemeente is met sterke organisatie, voldoende woningen, goede voorzieningen met behoud van eigen identiteit.
Organisatie
Belangrijk onderdeel van het akkoord is versterken van samenwerking tussen bestuur en ambtelijke organisatie. De coalitie vindt dat Raad, College en ambtenaren gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor goede resultaten, maar dat iedereen daarbij wel zijn eigen rol moet houden.
De werkdruk binnen de organisatie is volgens de coalitie hoog. Onderzoek uit 2025 gaf aan, dat de organisatie uit balans is. Daarom wil men investeren in extra capaciteit, mits duidelijk wordt aangetoond, waar die nodig is. Ook wil men data en informatie beter benutten om besluiten te ondersteunen. De coalitie wil rust creëren binnen de organisatie door langdurige dossiers af te ronden. Zo moet kinderboerderij De Kromme Akker uitgroeien tot ontmoetingsplek voor de buurt. Ook verwacht men uiterlijk 2027 een besluit te kunnen nemen over Hermenzeil.
Om beter voorbereid te zijn op toekomstige ontwikkelingen moet er een nieuw toekomstperspectief voor de gemeente komen, als vervolg op het rapport GKRACHT2025. Dat moet richting geven aan keuzes op de lange termijn.
Inwoners betrekken
De coalitie wil inwoners nadrukkelijker betrekken bij gemeentelijke plannen. Daarbij gaat het niet enkel om informeren, maar ook om actief luisteren naar wat leeft in de kernen. Het huidige participatiebeleid blijft, maar de uitvoering moet beter. Bewoners moeten vooraf duidelijk weten welke invloed zij kunnen uitoefenen op besluiten. Daarmee moeten teleurstellingen en misverstanden voorkomen worden.
Ook wordt onderzocht of onder strikte voorwaarden een referendum mogelijk is. Als inwoners zich in een referendum uitspreken, wil de coalitie de uitslag respecteren. Jongeren krijgen extra aandacht. De gemeente wil hen meer betrekken bij beleid en bekijkt de mogelijkheid van een jongerenburgemeester. Het doel is jongeren sterker aan de gemeente te binden, zodat zij zich betrokken voelen en in de toekomst hier willen blijven wonen.
Keuzes nodig
Een van de grootste uitdagingen voor de komende jaren is beperkte ruimte binnen de gemeente. Woningbouw, energieprojecten, natuur, mobiliteit, bedrijvigheid en klimaatmaatregelen willen allemaal ruimte.
De coalitie constateert dat leefbaarheid onder druk staat, doordat steeds meer functies concurreren om dezelfde vierkante meters. Daarom wil men kritischer kijken naar nieuwe ontwikkelingen en waar nodig tegenwicht bieden aan plannen, die leefbaarheid aantasten. Een belangrijke rol speelt hierbij energietransitie. Projecten zoals Powerport vragen veel ruimte en nieuwe infrastructuur. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor woningen, bedrijven en recreatie.
Om overzicht te houden wil de gemeente alle grote ruimtelijke projecten samenbrengen in één toekomstvisie. Zo moet duidelijk worden welke ontwikkelingen wenselijk zijn en welke grenzen er zijn aan verdere groei.
Meer woningen
Wonen is een belangrijk onderwerp in het coalitieakkoord. De coalitie erkent dat de woningmarkt vastloopt en dat veel inwoners moeite hebben passende huisvesting te vinden. Daarom wil men meer woningen bouwen dan het regionale minimum voorschrijft, zolang leefbaarheid en voorzieningen niet onder druk komen te staan. Er wordt gekeken naar mogelijkheden voor woningbouw binnen bestaande bebouwde gebieden.
De coalitie wil vooral bouwen voor eigen inwoners. Via de Huisvestingsverordening wil men dat 50 procent van nieuwe sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen beschikbaar komt voor mensen uit eigen gemeente. Ook wordt onderzocht of nieuwbouwhuizen eerst gedurende een bepaalde periode aan plaatselijke woningzoekenden kunnen worden aangeboden.
Voor jongeren moeten meer betaalbare woningen komen. Veel jongeren wonen noodgedwongen langer bij hun ouders omdat zij geen betaalbaar huis kunnen vinden. Daarom wil men op een van de geplande woningbouwlocaties een specifiek woonproject voor jongeren bouwen.
Ook ouderen krijgen nadrukkelijk aandacht. De coalitie wil doorstroming verbeteren door woonvormen mogelijk te maken waarin verschillende generaties samenleven. Daarnaast wordt ingezet op woonzorgconcepten zoals zorgkernen en het zogenoemde Samenhofje, waar wonen, zorg en ontmoeting worden gecombineerd. Verder onderzoekt de gemeente of bestaande gebouwen een nieuwe woonfunctie kunnen krijgen. Daarbij worden onder meer De Wilsdonck en De Vonder genoemd.
Om woningbouw sneller mogelijk te maken wil de coalitie procedures vereenvoudigen. De betrokkenheid van de Raad bij bouwprojecten wordt bekeken en ook bestaande werkwijzen worden geëvalueerd.
Vluchtelingen en arbeidsmigranten
De coalitie wil blijven voldoen aan wettelijke verplichting voor opvang van vluchtelingen. Momenteel zijn er 50 opvangplaatsen voor asielzoekers en 126 voor Oekraïense ontheemden. Volgens de coalitie is dit momenteel het maximaal haalbare. Omdat Het Hoge Veer vanaf november 2028 niet meer beschikbaar is voor opvang, wil de coalitie uiterlijk begin 2027 duidelijkheid over een nieuwe locatie.
Bedrijven hebben behoefte aan arbeidsmigranten. Binnen wettelijke mogelijkheden wil men daarom huisvesting voor arbeidsmigranten toestaan, als tenminste kan worden aangetoond dat er plaatselijk behoefte aan bestaat.
Economie als motor
De coalitie ziet de lokale economie als een belangrijke pijler onder leefbaarheid. Industrie, logistiek, dienstverlening en midden- en kleinbedrijf zorgen voor werkgelegenheid en economische activiteit.
Men wil ondernemers ruimte geven te groeien en ook meer samenwerken met het bedrijfsleven. Ook wil men lokale bedrijven vaker betrekken bij aanbestedingen.
Ondersteunen
Daarnaast blijft de gemeente inwoners ondersteunen die moeite hebben werk te vinden. Wanneer betaald werk niet haalbaar is, wordt gekeken naar vrijwilligerswerk of andere vormen van maatschappelijke deelname.
Schuldenproblematiek krijgt eveneens aandacht. De coalitie wil financiële problemen eerder signaleren en inwoners sneller helpen, weer zelfstandig verder te kunnen.
Toerisme ontwikkelen
Geertruidenberg ziet kansen toerisme verder te versterken. De combinatie van historie, waterrecreatie en ligging bij Nationaal Park De Biesbosch biedt volgens de coalitie veel mogelijkheden.
Het Halve Zolenpad wordt genoemd als belangrijke recreatieve route die aantrekkelijker kan worden gemaakt. Ook wil men bezoekers verleiden, langer in de regio te blijven en meer geld uit te geven bij lokale ondernemers. Daarnaast wil Geertruidenberg zich sterker profileren als vestingstad aan de Biesbosch.
Veiligheid
Op het gebied van veiligheid wil de coalitie investeren in handhaving. Volgens het akkoord sluit de huidige capaciteit niet goed aan bij de beleidsdoelen. Daarom wil men extra boa's en een handhavingsjurist. Hierdoor moeten regels beter worden nageleefd en inwoners zich veiliger voelen. Ook wordt aandacht besteed aan maatschappelijke weerbaarheid. De gemeente moet inwoners beter voorbereiden op crises, desinformatie en toenemende maatschappelijke spanningen.
Daarnaast vraagt de coalitie aandacht voor begeleiding van mensen met onbegrepen gedrag. Binnen regionale samenwerkingsverbanden wil men meer oog hebben voor gevolgen daarvan voor de omgeving.
Verkeersveiligheid
Ligging bij knooppunt Hooipolder zorgt vaak voor verkeersproblemen. Files op de snelwegen leiden dan tot sluipverkeer door woonwijken en dorpskernen. Dat wil de coalitie tegengaan door verkeersmaatregelen te koppelen aan wegonderhoud. Bij herinrichtingen van wegen wordt gekeken naar snelheidsremmende maatregelen en uitbreiding van 30 kilometerzones. Volgens de coalitie draagt dit bij aan verkeersveiligheid, maar ook aan betere luchtkwaliteit.
Aantrekkelijke leefomgeving
De openbare ruimte moet schoon, veilig en aantrekkelijk blijven. Daarom wil men een adviesraad voor het fysiek domein oprichten. Deze raad moet meedenken over ruimtelijke ontwikkelingen.
Het huidige ecologische groenbeheer blijft uitgangspunt, maar volgens de coalitie moet het straatbeeld wel verzorgd blijven. Daarom kan op sommige plekken vaker worden gemaaid. Ook krijgen inwoners meer mogelijkheden, zelf mee te denken en mee te werken aan beheer van hun leefomgeving.
Zorg en preventie
Binnen het sociaal domein kiest de coalitie voor aanpak waar inwoners eerst kijken naar oplossingen binnen hun eigen netwerk. Familie, vrienden, buren en vrijwilligers spelen daarbij een belangrijke rol.
Is die hulp niet voldoende, dan kunnen inwoners terecht bij professionele organisaties. Pas daarna komt de gemeente in beeld.
Tegelijkertijd benadrukt de coalitie dat mensen die ondersteuning nodig hebben, die ook moeten krijgen. Daarom wordt ingezet op een sterke sociale basis en samenwerking tussen maatschappelijke organisaties.
De rol van preventie wordt alsmaar belangrijker. De coalitie wil problemen eerder signaleren om zwaardere zorg later te voorkomen.
Ouderenbeleid
Door vergrijzing groeit de groep ouderen. De coalitie wil ervoor zorgen dat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Daarvoor zijn voldoende geschikte woningen nodig, maar ook goed toegankelijke openbare ruimte en voorzieningen dichtbij huis. Eenzaamheid onder ouderen krijgt speciale aandacht. De coalitie wil ontmoetingsplekken ondersteunen en ouderen actief betrekken bij beleid dat hen raakt.
Sport en gezondheid
Gezondheid blijft belangrijk speerpunt. Overgewicht, chronische ziekten en valincidenten onder ouderen vormen volgens de coalitie belangrijke uitdagingen. Daarom verschuift de aandacht van zorg naar preventie en gezondheid. De gemeente werkt hiervoor samen met de GGD en andere partners. Sport speelt een belangrijke rol. Sportvoorzieningen moeten betaalbaar blijven en sport wordt nadrukkelijk verbonden aan welzijn en gezondheid. Inzet van buurtsportcoaches blijft.
Jeugdhulp hervormen
Jeugdzorg staat onder druk door stijgende kosten en groeiende vraag naar ondersteuning. Daarom werkt de regio aan een nieuw jeugdhulpstelsel. Vanaf 2027 moeten zogenoemde Stevig Lokale Teams actief zijn. Deze moeten problemen eerder signaleren en inwoners sneller ondersteunen. De coalitie is geen voorstander van privatisering van Centrum voor Jeugd en Gezin. Preventie en vroegtijdige hulp blijven volgens het akkoord essentieel.
Onderwijs en verenigingen
Goed onderwijs blijft een basisvoorziening. De gemeente wil blijven investeren in schoolgebouwen en onderwijsvoorzieningen. Ook het rijke verenigingsleven krijgt veel aandacht. Evenementen zoals Veerse Dag, Winterfair en Dollemansdagen worden gezien als belangrijke onderdelen van de gemeenschap. Carnaval heeft volgens de coalitie een bijzondere positie. In Raamsdonk wordt onderzocht of een nieuwe bouwhal mogelijk is. Subsidies voor verenigingen blijven bestaan, maar worden nadrukkelijk gekoppeld aan maatschappelijke waarde. Tegelijkertijd verwacht men dat verenigingen zoveel mogelijk zelfstandig functioneren.
Duurzaamheid
De coalitie wil verduurzamen, maar benadrukt dat maatregelen betaalbaar en uitvoerbaar moeten blijven voor inwoners en ondernemers.
Belangrijk thema is netcongestie, (capaciteitstekort op het elektriciteitsnet). De coalitie wil gevolgen daarvan zoveel mogelijk beperken.
Powerport krijgt een prominente plaats binnen het gemeentelijk beleid. Eventuele financiële opbrengsten en compensaties uit dit project moeten zoveel mogelijk ten goede komen aan Geertruidenberg. De coalitie wil daarvoor een gebiedsfonds oprichten.
Daarnaast wordt ingezet op klimaatadaptatie. Meer groen en betere wateropvang moeten helpen tegen hitte en wateroverlast.
Financiële zorgen
Tot slot speelt geld een belangrijke rol in het akkoord. De gemeente verwacht komende jaren financiële tekorten, mede door zogenoemde ravijnjaren waarin we minder geld van het Rijk krijgen. Daarom kiest de coalitie voor voorzichtig financieel beleid. Eerst wordt gekeken naar besparingen, efficiënter werken en beter gebruik van subsidies.
Er komt mogelijk een adviseur die actief naar subsidiemogelijkheden zoekt. Ook een verhoging van onroerendezaakbelasting wordt niet uitgesloten, als dat nodig blijkt.
Tegelijkertijd erkent de coalitie dat investeringen in de gemeentelijke organisatie noodzakelijk zijn. De komende jaren wordt bekeken op welke terreinen extra personeel het hardst nodig is.
Bouwen aan balans
Met ‘Bouwen aan balans’ kiest de coalitie voor een koers waarin groei mogelijk blijft, maar niet ten koste gaat van leefbaarheid. De gemeente wil meer woningen bouwen, zorg toegankelijk houden, economie versterken en energietransitie begeleiden. Tegelijkertijd wil het bestuur voorkomen dat druk op ruimte, financiën en organisatie te groot wordt.
De centrale boodschap van het akkoord is dat Geertruidenberg alleen toekomstbestendig kan blijven wanneer inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en gemeente gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst.
Frans van Son