Het College ziet de toekomst somber in, maar gaat niet bij de pakken neerzitten. De aanstaande financiële problemen zijn voor het overgrote merendeel niet de schuld van ons gemeentebestuur. Het is voornamelijk de manier van doen van het Rijk, die zorgt, dat onze gemeente in financieel zwaar weer dreigt te komen. Het Rijk zou eindelijk eens financieel over de brug moeten komen, maar niets wijst erop, dat het ook gaat gebeuren. Maar zonder extra Rijksgeld dreigt voor 2026 een regelrecht drama.

Komende jaren

We hebben nog een voordelig saldo op de begrotingen van 2024 en 2025. Die wil het College, (respectievelijk € 175.000 en € 503.000) voorlopig in de Vrije Algemene reserve ‘stoppen’. Voor 2026 en 2027 is het saldo negatief. Het maakt het College uiterst bezorgd. We stevenen af op nadelige begrotingssaldi voor 2026 van € 2.215.000 en voor 2027 van € 2.202.000. Die tekorten moeten worden gedekt uit de Vrije Algemene reserve. Voorlopig in elk geval. Het College wil mooie dingen doen voor inwoners en ondernemers, “maar we kunnen helaas niet alles”, zo staat in de aanbiedingsbrief bij de begroting.

Rijksgeld

Het Rijk wil weer een andere aanpak. Door een andere verdeling van het Gemeentefonds ontstaan forse structurele financiële tekorten voor 2026 en 2027. Zonder extra geld van het Rijk, krijgt het College de begroting vanaf 2026 niet sluitend. Er liggen immers ook nog uitdagingen zoals de energiecrisis, wooncrisis, stikstofproblematiek en gevolgen van de oorlog in Oekraïne. Gelukkig denkt het College niet ‘wie dan leeft, dan zorgt’. Er is met alle fracties uit de Raad gesproken over oplossingen voor de financiële uitdagingen voor 2026 en verder. Met wat er uit die gesprekken kwam, gaat het College verder aan de slag.

Programmatisch

In het collegeakkoord, is per opgave uitgewerkt, wat de strategische doelstelling is en naar welke maatschappelijke effecten gestreefd wordt. Dat helpt het College om prioriteiten te stellen, naast de gevolgen van alle ‘branden’ in de wereld. Maar er is ook nog onder meer de woningnood en het dringende tekort op de arbeidsmarkt. College en Raad moeten crisissen het hoofd bieden, oplossingen en ook ondersteuning bieden aan inwoners die dat nodig hebben en antwoord geven op vragen. Het kiezen van wat wél en wat niet, is erg belangrijk. Je kan het geld immers maar één keer uitgeven.

Scherpe keuzes

Voor 2024 en 2025 is de begroting sluitend te maken, door te zorgen voor extra inkomsten of Rijksgeld voor specifieke doelen te gebruiken. Bij het programma Leefbaarheid heeft het College kritisch bekeken welke projecten in 2024 kunnen starten en welke pas in 2025. In het programma Duurzaamheid zijn projectbudgetten verlaagd of worden ze gedekt vanuit de vrije algemene reserve. Verder is er voor het programma duurzaamheid veel Rijksgeld beschikbaar. Daarover kon u vorige week lezen. Daarvan wordt personeel betaald. Dat heeft als nadeel, dat minder geld overblijft voor duurzaamheidsprojecten. In programma Mens en Zorg blijkt dat er sprake is van een ongelijke situatie. Wat betreft maatschappelijk vastgoed; het college heeft in de afgelopen jaren steeds meer en beter het maatschappelijk vastgoed in beeld gebracht. Er blijkt in veel gevallen een ongelijke situatie, bijvoorbeeld ook uit de lijst met de zogenaamde ’grijze’ subsidies. Het College stelt mede met het oog op ‘grijze subsidies’ voor zowel het subsidiebeleid als het accommodatiebeleid aan te passen en met elkaar in verbinding te brengen. Het zou kunnen betekenen, dat enkele verenigingen mogelijk financieel meer zullen moeten bijdragen dan nu. Maar ook huisvesting van de gemeentelijke organisatie ligt onder het vergrootglas in de zoektocht naar besparingen. Dat geldt ook voor hulp en ondersteuning aan inwoners zowel aan jeugd, WMO als sociale basisvoorzieningen. Onze gemeente geeft meer geld uit, dan vergelijkbare gemeenten. Daarin zijn veranderingen te verwachten.

In het programma Wonen zijn extra inkomsten mogelijk. Bijvoorbeeld door hogere grondprijzen of door meer woningen te bouwen op sommige locaties, als dat kan. De Raad heeft zich daarover op 26 oktober gebogen.

Bij het programma Economie en Toerisme kunnen inkomsten worden verhoogd, of er kan worden bespaard. Zo wordt bij voorbeeld bekeken of de kermis anders kan worden georganiseerd. Daarnaast staan er enkele grote investeringen in de planning, waarbij de raad een afweging mag maken of de kosten wel in verhouding staan tot (maatschappelijke) baten.

In het programma Bestuur en Dienstverlening is een verhoging van de leges opgenomen. Ook in het programma Financiën is gezocht naar extra inkomsten, bijvoorbeeld door de OZB te verhogen. Ook wordt nagegaan of het in sommige gevallen efficiënter is om extern in te huren of bepaalde functies buiten de organisatie te plaatsen, of juist om specialistische functies in te vullen.

Verlaging

Allemaal om in te spelen op de verlaging van het Rijksgeld. Dat is de grote boosdoener voor het tekort voor ’25 en ’26. Het eigen gemeentelijk beleid heeft maar beperkt invloed. De komende twee jaar moet de vinger nadrukkelijk aan de pols blijven, maar lijkt er genoeg geld te zijn, omdat je als gemeente namelijk redelijk zeker kan zijn van de Rijksbijdrage. De echte pijn komt na 2025.

Grote opgave

Onze gemeente staat dus voor een grote opgave. Wij zulen er zonder twijfel een en ander van merken. Gelukkig zijn College en Raad zich bewust van de problemen. Het College ziet prioriteiten. Als eerste de woningnood. Er moet komende jaren veel worden gebouwd. Ook duurzaamheid blijft een speerpunt, Het College investeert flink op het gebied van energietransitie en vergroenen van onze gemeente wat ook leefbaarheid ten goede komt. Verder wordt komende jaren het voorzieningenniveau in het sociaal domein kritisch bekeken. Daarnaast zijn in beeld de armoedebestrijding, maar ook hoe inwoners mee kunnen doen en hoe zij iets kunnen bijdragen aan de maatschappij.