In de afgelopen jaren is binnen Raad en College bij herhaling indringend aandacht geweest voor integer handelen en ‘normaal doen’ tegen elkaar. Het ging in de afgelopen maanden eindelijk beter. De sfeer verandert ten goede. Toch moest in 2022 nog diverse malen ingegrepen worden. In de Raad, maar ook in de ambtelijke organisatie. Dat blijkt uit het aantal meldingen van wangedrag en niet integer handelen, dat ook vanuit onze gemeente werd gedaan. Uit de reactie van burgemeester Witte blijkt onder meer dat integriteitszaken als uiterst belangrijk worden gezien en zo ook worden behandeld.

Onderzoek

De onderzoekredactie van RTL-Nieuws deed een Woo-verzoek (Wet open overheid) bij alle gemeenten om alle meldingen van wangedrag en niet-integer handelen over 2022 openbaar te maken. De resultaten werden onlangs gepubliceerd. Alle gemeenten die reageerden (332 van de 342) waren samen goed voor 3300 meldingen. Ook bij ons werden bestuurders en ambtenaren op de vingers getikt, zo blijkt.

Meldingen

Vanuit onze gemeente werd over 2022 een aantal meldingen gedaan. Zowel bestuurders als ambtenaren gingen over de schreef en werden, al dan niet hard, op de vingers getikt. Over bestuurders is over 2022 een aantal gegronde meldingen gedaan. Zo is gelekt toen de burgemeester het presidium (fractievoorzitters en burgemeester) vertrouwelijk had bijgepraat. De info kwam op straat. De Officier van Justitie is toen daarvan in kennis gesteld. Nog een melding: een Raadslid werkt bij een bedrijf en probeert bij een aanbestedingsprocedure voor dit bedrijf informatie los te krijgen bij een wethouder. Een motie van wantrouwen in de Raad viel hem ten deel. In vervolg daarop was een ‘goed gesprek’ nodig toen een fractiegenoot een filmpje met halve waarheden op facebook plaatste.

Haren trekken

Binnen College en Raad is maandenlang gepraat over de gewenste normale omgangsvormen. Ook nu nog komt ‘normaal doen’ tegen en met elkaar, nog stelselmatig terug tijdens Raadsvergaderingen. Desondanks moest melding worden gedaan van een Raadslid, dat aan de haren trok van een Raadslid van een andere fractie. Ook dat bleek gegrond en heeft geleid tot een gesprek. Is dat nou zo erg, kan je je afvragen: ja. In onze grondrechten staat in artikel 11: ‘ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam’. Dit artikel hoort bij artikel 10 (Recht op privacy). Je lichaam is van jou en niemand anders.

Ambtenaren

Ook ambtenaren zijn in 2022 in beeld geweest met ongepast gedrag.

Twee medewerkers hebben c.v.’s van sollicitanten gedeeld met anderen, die niets met de sollicitatie te maken hadden. Ook daarover is gesproken. Een officiële waarschuwing was er voor een ambtenaar die de privé-auto met aanhanger stalde op gemeentegrond. Een officiële waarschuwing was er ook voor iemand die niet handelde volgens de regels bij gebruik van de calamiteitenauto; en voor een medewerker, die meerdere malen aan het bijklussen was buiten werktijd in (werk)kleding van de gemeente. Een tijdelijk medewerker werd op gesprek ontboden, nadat deze vaker onevenredig veel documenten had geprint voor privé-gebruik. Deze persoon gaf ook een onjuiste verklaring over het waarom van dat printen. Een officiële waarschuwing werd to slot nodig geacht toen een ambtenaar voor de tweede keer bij een bilateraal gesprek verstek liet gaan. Het lijkt niet zo zwaar allemaal, maar regels en afspraken zijn er niet voor niets.

Van alle tijden

Integer handelen mag je verwachten van bestuurders en van ambtenaren. Maar niet-integer handelen is van alle tijden. Wat dat betreft lijken bestuurders en ambtenaren net gewone mensen. Zo nam een wethouder een paar jaar geleden ontslag, na een periode waarin hij met een ambtenaar onder meer seksueel getinte berichten via de mobiele telefoon zouden hebben uitgewisseld. De wethouder vond, dat hij de gedragscode voor wethouders had overtreden en niet kon aanblijven, ook omdat zijn integriteit is aangetast en hij te chanteren was geweest.

In 2021 werd een andere wethouder nog aan de kaak gesteld. Hij heeft tot ruim na sluitingstijd nog op een terras van een vereniging gezeten en daarmee coronaregels genegeerd. De wethouder ging door het stof. Tot een motie van wantrouwen kwam het niet. Weer een andere wethouder had kritiek geuit op coronaregels. Dat viel slecht bij de politiek. Die wethouder wachtte het niet af en gaf er zelf de brui aan, om bij verkiezingen zijn partij weer aan te voeren, die vervolgens weer de grootste werd.

Reactie

In een reactie laat burgemeester Marian Witte weten, dat de gemeente grote waarde hecht aan integriteit en een open cultuur. Ze erkent de meldingen en benadrukt, dat ze deze uiterst serieus neemt. Daarom is het Woo-verzoek ook in alle openheid en eerlijkheid openbaar gemaakt. Gelet op de gebeurtenissen uit het verleden zegt zij erg alert te zijn op integriteitsmeldingen. “Als hoeder van integriteit, vind ik het erg belangrijk dat we integriteit behandelen om het samen beter te maken. Het is zeker geen stok om te slaan,” aldus de burgemeester.

Diverse acties

Om ervoor te zorgen dat integriteitsmeldingen op een effectieve en rechtvaardige manier worden behandeld, worden volgens de burgemeester diverse acties ondernomen. “We hebben een stappenplan bij de Gedragscode van de gemeenteraad opgesteld, waarin wordt beschreven hoe we handelen bij een integriteitsmelding. Het startpunt van dit stappenplan, stap 0 is elkaar aanspreken. Dit sluit aan bij onze benadering om het samen beter te maken. We ontwikkelen een vergelijkbaar stappenplan voor het college”.

Commissie

Binnenkort wordt begonnen met het werven voor de commissie integriteit, die voortkomt uit de Verordening commissie integriteit gemeente Geertruidenberg 2022. Het G’Kader 2023 bevat eveneens afspraken over omgangsvormen en integriteit.

Medewerkers

Naast de gemaakte afspraken met de Raad en het College wordt uiteraard ook aandacht besteed aan integriteit onder de medewerkers. Zo vervolgt de burgemeester. Nieuwe medewerkers leggen een belofte of eed af waarin integriteit een onderdeel is. Er worden gesprekken gevoerd over integriteit met nieuwe collega’s en ook managers besteden aandacht aan dit onderwerp. Bovendien zijn er vertrouwenspersonen waar medewerkers terechtkunnen.

Bespreekbaar

“Deze werkwijze maakt integriteit binnen onze organisatie bespreekbaar en stelt ons in staat meldingen goed op te pakken, met als uitgangspunt om gezamenlijk tot verbeteringen te komen. We streven ernaar de integriteit binnen de gemeente te waarborgen en een veilige omgeving te creëren. We blijven ons inzetten voor een open en integere gemeente”, zo besluit burgemeester Marian Witte haar reactie.