De grote winst van Gemeentebelangen, dat van 2 naar zes, bijna 7, zetels ging, betekende een aardverschuiving in onze plaatselijke politiek. Bijna de helft van de Raad bestaat vanaf woensdag 1 april uit nieuwe volksvertegenwoordigers. Het College gaat als gevolg van de uitslag mogelijk ook zowat volledig veranderen.

Mogelijkheden

Als de VVD, zoals verklaard door Yvonne Weterings, niet in het College wil, ondanks het feit dat zij een derde zetel op 65 stemmen na misten, dan betekent het, dat wethouder Hein de Jongh voortaan Raadslid voor de VVD zal zijn. Komt Morgen! niet meer in het College, dan houdt dat in, dat Biek Nijst al na een paar maanden wethouderschap weer op het reservebankje moet. Keerpunt74 zegt niet in het College te willen en dat betekent dat wethouder Annemiek van Rooij wethouder af is en een Raadzetel gaat innemen. Dan blijft uit het ‘oude’ College naast de burgemeester alleen Mike Hofkens nog over, tenzij Lokaal+ onverhoopt als tweede grootste partij, om hen moverende redenen niet in het College wil.

Verkenner

De gesprekken met de door Gemeentebelangen naar voren geschoven verkenner, Laura van Asseldonk, zijn in volle gang. Ondersteund door griffier Gerhard van Brunsveld heeft zij inmiddels alle partijen zowat op gesprek gehad. Wat dat heeft opgeleverd, blijft nog even gissen. Van Asseldonk zal na die gesprekken advies geven, over welke partijen samen de meeste kans van slagen hebben op een gezamenlijk goed, stabiel College. Het gaat er ook om, dat partijen elkaar iets willen gunnen.

Niet klaar

Met die een-op-een gesprekken tussen partijen en de verkenner is het overigens nog lang niet gespeeld. Daarna pas beginnen onderhandelingen, al zijn die informeel vanzelfsprekend al onmiddellijk na de uitslagen, van start gegaan. Elke partij die na het verkenner-advies tot die selecte kring van mogelijke samenwerkers behoort, krijgt dan gelegenheid wensen en verlangens aan te dragen voor in het nieuw te vormen College en het uit te voeren beleid. Daarover zal – zoals gebruikelijk – onderhandeld worden. Pas daarna wordt duidelijk welke partijen eventueel gaan samenwerken in het College en vervolgens moet door de voltallige Raad ook nog gestemd worden over de wethouderskandidaten die door die partijen naar voren worden geschoven. Stuk voor stuk mogelijke hobbels die nog genomen moeten worden.

Wat kan er

Hoe de coalitie van samenwerkende partijen eruit gaat zien, is nog even koffiedik kijken. Maar er zijn diverse mogelijkheden. Dan ga ik nog even voorbij aan het feit dat zowel VVD als Keerpunt74 gezegd hebben niet in het College te willen. In de praktijk komt het immers niet zelden voor, dat partijen op hun schreden terugkeren, als zij bijvoorbeeld na het gesprek met de verkenner door de initiatiefnemer, in dit geval winnaar Gemeentebelangen, met klem worden verzocht om hun keuze te heroverwegen, wellicht in ruil voor een belangrijk kernpunt uit hun wensenlijst of verkiezingsprogramma.

Mogelijkheden

De eerste mogelijkheid is de coalitie van Gemeentebelangen met Lokaal+, samen goed voor tien zetels en dat is krap voldoende. Maar het lijkt logisch dat zij er een derde of eventueel zelfs vierde partij bij vragen. Is er toevallig een raadslid ziek, dan kan zo maar de meerderheid teniet worden gedaan. Maar een derde en misschien vierde partij kan ook nuttig zijn met het oog op het vele werk dat wacht in het College. En daarnaast: niet iedereen is even goed thuis in bijvoorbeeld de wirwar van het Sociaal Domein, of in het op orde brengen en houden van de financiën, om maar eens wat te noemen.

Zo’n derde of vierde partij kan Morgen! zijn, maar ook zo maar de SVP of het CDA bijvoorbeeld. En als we even over het huidige ‘nee’ heen stappen van Keerpunt74 en de VVD, dan zou ook een van die twee partijen als derde partij bij de coalitie wellicht welkom kunnen zijn uit een oogpunt van capaciteit en of kwaliteit.

Gemeentebelangen zou ook, als Lokaal+ om welke reden dan ook, niet mee wil, met meerdere andere partijen in zee kunnen gaan om aan de meerderheid te komen. Liever samen meer dan tien zetels uiteraard.

Theoretisch

Dan staat nog een keuzemogelijkheid open, al zou dat wel in brede kring vraagtekens oproepen, maar onmogelijk is het niet. Stel dat Albert Smit met zijn Gemeentebelangen als grote winnaar, teveel noten op zijn zang heeft, of in de ogen van Lokaal+ onaanvaardbare standpunten uit wil dragen, dan zou Lokaal+ kunnen afhaken. In dat geval zijn er meer partijen nodig om aan de meerderheid van tenminste samen tien zetels te komen. Denkbaar is dan zelfs nog, dat in het uiterste geval de ‘oude’ coalitie de handen ineen slaat en een te veeleisend Gemeentebelangen op een zijspoor zet en op de oude voet doorgaat. In dat geval kruipen Lokaal+ (4 zetels), Keerpunt (3 zetels), Morgen! (2 zetels) en de VVD (2 zetels), samen 11 zetels weer in de coalitie en blijven misschien zelfs de wethouders uit de oude Raadsperiode op hun post, al kunnen er binnen de partijen uiteraard ook kapers op de kust zijn. Die laatste mogelijkheid kán, maar het zou een slag in het gezicht van de kiezer en de democratie betekenen. Die mogelijkheid mag je daarom wat mij betreft, dus nu al in de kliko gooien. Immers, uit de vele verklaringen en opmerkingen sinds de uitslag van de verkiezingen, is al duidelijk geworden, dat de diverse partijen op een verbindende, samenwerkende manier de nieuwe periode in willen. Laten we ze daar dan maar aan houden.

Frans van Son